Wednesday, January 1, 2020

ഫോസിലുകൾ കഥപറയുന്ന നഗരം

ഉച്ചയോടെയാണ് റോമിലെത്തിയത്. ലിയോണാർഡോ ഡാവിഞ്ചി വിമാനത്താവളത്തിൽനിന്നും  ഒരു മണിക്കൂർ യാത്രയുണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക് താമസിക്കേണ്ട  പോജ്ജോ വേർഡേ  ഹോട്ടലിലേക്ക്. നഗരത്തിന്റെ  തിരക്കിൽ നിന്നും മാറി തികച്ചും ഗ്രാമീണ അന്തരീക്ഷമുള്ളൊരു സ്ഥലത്താണ് ഹോട്ടൽ. സീസണല്ലാത്തതുകൊണ്ടാവണം പൊതുവേ താമസക്കാർ കുറവാണിപ്പോൾ. പ്രസന്നമായ   അന്തരീക്ഷമാണ് ഹോട്ടലിന് ചുറ്റും.വലിയ മരങ്ങളും പൂക്കളും ചെടികളുമൊക്കെ നിറഞ്ഞ ചുറ്റുവട്ടം  കാടരുകിലെ  വീടുകളെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു . യാത്രകളിൽ നമ്മൾ  താമസിക്കുന്ന ഇടങ്ങളോട് വൈകാരികമായ ഒരടുപ്പം സ്ഥാപിച്ചെടുക്കാൻ ഇത്തരം പരിസരങ്ങൾ ഏറെ സഹായിക്കും. ഒഴിഞ്ഞു പോവുമ്പോൾ ഹൃദയത്തിൽ സങ്കടം നിറയും. പലയിടങ്ങളിലും ഞാനത്  അനുഭവിച്ചതാണ് . ഓരോ  യാത്രക്ക് ശേഷവും തങ്ങിയ വഴിയമ്പലങ്ങളെ  കുറിച്ചോർക്കുമ്പോൾ അവയെല്ലാം "ഞാനല്ലേ നിനക്കേറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടത് "എന്നോർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വാതിൽ തുറന്നുനിൽക്കും. രണ്ടുദിവസം ഞങ്ങൾക്കിവിടെ  താമസിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സുഹൃത്തുക്കൾ  നാളത്തെ യാത്രപരിപാടികൾ  ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്ന തിരക്കിലാണ് .

റോമിലെ  ആദ്യദിവസം പ്രത്യേകിച്ചൊരു പരിപാടിയും ചെയ്തിരുന്നില്ല . പെട്ടെന്നുണ്ടായൊരു തീരുമാനത്തിൽ ഞങ്ങൾ  ടൈബർ നദിക്കരയിലേക്ക്   നടന്നുതുടങ്ങി. ലോകത്തെ മിക്ക നാഗരികതകൾക്കും അവയുടെ  സാമൂഹ്യ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നൊരു നദിയുണ്ടാവും. മഹാ സാമ്രാജ്യമായിരുന്ന റോമിന്റെ ഉത്ഭവം തൊട്ട് ഇന്നേവരെയുള്ള ചരിത്രം ടൈബറിനോട് ചേർന്നാണ് നിൽക്കുന്നത് . യൂറോപ്പിലെ  മിക്ക നദികളുടെ തീരങ്ങളും വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ വളരെ സജീവമായിരിക്കും.  സഞ്ചാരികൾ ഏറ്റവും കൂടുതലുണ്ടാവുന്ന സമയവും  അതാണ്. തെരുവ് ഗായകരും  മീൻപിടിക്കുന്നവരും  വഴിയോര മാന്ത്രികരുമൊക്കെയായി പുഴയരികിലെ സായാഹ്നങ്ങൾ ഏറെ രസകരമായിരിക്കും. ഞങ്ങൾ നിന്നിരുന്ന സ്ട്രീറ്റിൽ നിന്നും ടൈബറിലേക്ക് എട്ടുകിലോമീറ്ററോളം ദൂരം മാപ്പിൽ കാണിക്കുന്നുണ്ട്. ഏറേ ദൂരം നടന്ന് എത്തിപ്പെട്ടത് വിജനമായ ഒരിടത്താണ്. വല്ലപ്പോഴും കടന്നുപോകുന്ന വാഹനങ്ങളൊഴിച്ചാൽ  തീർത്തും ഒറ്റപ്പെട്ടതായിരുന്നു  പിന്നിട്ട വഴികളെല്ലാം. അടുത്തായി വില്ല ബൊണേലി എന്ന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കണ്ടു. സബ്‌വേ കടന്നെത്തിയപ്പോൾ  തിരക്കൊഴിഞ്ഞ്, യാത്രക്കാരും  മറ്റു ബഹളങ്ങളുമൊന്നുമില്ലാത്ത  പ്ലാറ്റ്ഫോമിനടുത്തിരുന്ന് ഏതാനും ചെറുപ്പക്കാർ  മദ്യപിക്കുന്നുണ്ട്. ഇറ്റലിയിലേക്ക് പോവുമ്പോൾ തന്നെ പരിചയമുള്ളവർ പറഞ്ഞിരുന്ന കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട സ്ഥലമാണ്. പിടിച്ചുപറി കൂടുതലാണ് എന്നൊക്കെ. ആ ഒരു ഭയം ഇല്ലാതില്ല. പക്ഷേ അവർ ഉപദ്രവകാരികളായിരുന്നില്ല . വില്ല ബൊണേലി സ്റ്റേഷന് നിഗൂഢമായൊരു ഭംഗിയുണ്ട്. ഏതോ ഹോളിവുഡ് മാഫിയ ചിത്രത്തിൽ കണ്ടുമറന്നൊരു രംഗം പോലെ തോന്നി രാത്രിയിലെ  അവിടുത്തെ  അന്തരീക്ഷം .മങ്ങിയ നിയോൺ ബൾബിന് താഴെ, ഒറ്റയ്ക്കൊരു ദ്വീപ് പോലെ  സ്റ്റേഷൻ പാതിയുറക്കത്തിലാണ് . ഒട്ടും പരിചയമില്ലാത്തൊരു  നാട്ടിൽ ,അവിടെത്തന്നെ ഏറ്റവും വിദൂരമായ ഒരിടത്ത് , വരുംവരായ്മകളെ കുറിച്ച് ഒട്ടും ബോധവാനല്ലാതെയുള്ള ഈ ഇരുത്തമുണ്ടല്ലോ , അതിലെ ഭീതിയും ആകുലതയുമെല്ലാം എനിക്ക് വന്യമായ ഒരനുഭൂതി നൽകുന്നുണ്ട് . പണ്ടെങ്ങോ കണ്ടുമറന്ന  ദിവാസ്വപ്നങ്ങളിൽ ഇതുപോലൊരു സ്ഥലത്ത് ഞാൻ നിന്നിട്ടുണ്ട് . ഗൃഹാതുരത്വം നിറഞ്ഞ ആ  ചിന്തകളും  അഭൗമമായൊരാനന്ദവും കൂടിക്കുഴഞ്ഞ് അമൂർത്തമായൊരു  ലഹരിയിലേക്ക് എന്റെ മനസ്സ് പ്രവേശിച്ചു  . 
ടൈബർ നദി എത്തിയെന്ന്  ഗൂഗിൾ പറയുന്നുണ്ട് . നദിക്കു കുറുകെയുള്ള പാലങ്ങൾ ഇവിടെനിന്നും കാണാം . പക്ഷേ അവിടേക്കു കടക്കാനുള്ള വഴികൾ കാണുന്നില്ല . ഒരുപക്ഷെ  എന്തെങ്കിലും പ്രത്യേക സാഹചര്യം കാരണം ആ വഴികൾ അടച്ചിരിക്കാം . ഗൂഗിൾ മാപ്പ് ആശ്രയിച്ചുള്ള  ശ്രമങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ ഇങ്ങനെ അന്തമില്ലാതെ അവസാനിക്കാറുണ്ട്.  ഞങ്ങൾക്ക് മുന്നിലൂടെ  രണ്ട്  മൂന്ന് ട്രെയിനുകൾ നിർത്താതെ കുതിച്ചുപാഞ്ഞു.  പിടിതരാതെ  ഒഴുകുന്ന ടൈബറിൽ  നിന്നാവണം ,  തണുത്തൊരു  കാറ്റ് വന്ന് മരങ്ങളെ പൊതിഞ്ഞു . ചില്ലകളും കാറ്റും ചേർന്നപ്പോഴുണ്ടായ  പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിന് ഒരു ഹൊറർ മൂഡുണ്ടായിരുന്നു . നേരിയ ഭയം ഞങ്ങളിലേക്ക് വീണ്ടും  പാളം കടന്നെത്തി.  

വീണ്ടും സബ്‌വേ  കടന്ന്  മറുവശത്തെ ബസ്സ് സ്റ്റോപ്പിലെത്തി . ടിക്കറ്റില്ലാതെ ബസ്സിൽ കയറാൻ പറ്റില്ലെന്ന് ഡ്രൈവർ പറഞ്ഞു. പബ്ലിക് ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് സംവിധാനങ്ങൾക്കുള്ള  ടിക്കറ്റുകൾ നേരത്തെതന്നെ വാങ്ങിവെക്കേണ്ടതുണ്ട് . റോമിലെ മിക്ക സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകളിലും ബസ് ടിക്കറ്റുകൾ ലഭ്യമാണ്. താമസിക്കുന്ന ഹോട്ടലിലെ ജോലിക്കാർ ഞങ്ങളെ അക്കാര്യം  ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയും  ചെയ്തതാണ്. ഏതായാലും, നിയമവിധേയം അല്ലെങ്കിലും നാട് കാണാൻ  വന്നവർ ബുദ്ധിമുട്ടരുത് എന്ന  ചിന്തയാലാവാം ,പിറകെ വന്നൊരു ബസ്സിലെ ഡ്രൈവർ ഞങ്ങളെ കയറ്റാൻ കാരുണ്യം കാട്ടി . ഇടക്കൊരു സ്റ്റോപ്പിൽ നിന്നും ഏതാനും മലയാളികൾ ബസ്സിൽ കയറി . ചെറിയ സമയത്തിനുള്ളിൽതന്നെ  ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ ഊഷ്മളമായൊരു സൗഹൃദവലയം രൂപപ്പെട്ടു. കണ്ണൂരും കൊല്ലത്തും നിന്നും  ഇവിിടെയെത്തിയ ചെറുപ്പക്കാരാണവർ. സ്റ്റുഡൻസ് വിസയിലാണ് വന്നതെങ്കിലും ഏതു ജോലിയും ചെയ്യാൻ തയ്യാറുള്ളവർ. സ്ഥിരമായൊരു ജോലിയില്ലാതെ, ഓരോ ദിവസത്തേക്കുമുള്ള ജോലികൾ അവരെങ്ങനെ കണ്ടെത്തുന്നു എന്നത് എനിക്കൽപ്പം ആശ്ചര്യമുണ്ടാക്കി. ഞാനതവരോട് ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നുമില്ലെങ്കിലും  പ്ലംബിങ്ങും  ഹോം നഴ്‌സിങ്ങും ഗാർഡനിങ്ങുമൊക്കെയായി  മിക്കദിവസങ്ങളിലും തങ്ങൾക്ക്  ജോലിയുണ്ടാവാറുണ്ട് എന്നവർ പറഞ്ഞു . എനിക്കവരോട് തികഞ്ഞ ആദരവ് തോന്നി . ജന്മദേശത്തിൽ നിന്നും അന്യമായിരു  നാട്ടിലവർ അതിജീവനത്തിന്റെ പുഴ നീന്തിക്കടക്കുന്നുവരാണ് ! . വ്യത്യസ്ഥ മേഖലയിൽ, ജോലിയുടെ വലിപ്പവും ചെറുപ്പവും നോക്കാതെ തങ്ങൾക്കും ആശ്രിതർക്കും അന്നം കണ്ടെത്തുന്ന അവരുടെ അർപ്പണബുദ്ധിയെ മാനിക്കാതെ വയ്യ. ഞങ്ങളെ അവർ വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു . മോര് കറിയും കൂട്ടി ചോറ് തരാമെന്ന് പറഞ്ഞു. ആ ക്ഷണം സ്നേഹപൂർവ്വം നിരസിക്കേണ്ടി വന്നു, മോരുകറിയുടെ അന്തർദേശീയ മാനം രസകരം തന്നെ . 
 
ഞങ്ങളുടെ ഹോട്ടലിന് കുറച്ചകലേ വരേ  മാത്രമേ ആ ബസ്സിന്‌ സർവീസ് ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. സ്ഥലമെത്തിയപ്പോൾ ഡ്രൈവറോട് നന്ദി പറഞ്ഞ് പുറത്തിറങ്ങി. ഭക്ഷണം കഴിക്കാനായി തൊട്ടടുത്ത് തന്നെയുള്ള  ഇസ്‌താംബൂൾ കബാബ് എന്ന റെസ്റ്റോറന്റിലേക്ക് കയറി,  ചെറുതെങ്കിലും ഹൃദ്യമായ അന്തരീക്ഷവും രുചികരമായ  ഭക്ഷണവും . അധികം മെനുവൊന്നും പരതാതെ തന്നെ ഒർമൻ കെബാബിന് ഓർഡർ ചെയ്തു. തുർക്കിഷ് റെസ്റ്റോറന്റുകളിലെ പ്രിയപ്പെട്ട വിഭവമാണിത്. ബീഫിലും മട്ടനിലും ഇത് ലഭ്യമാണ്. യൂറോപ്പിലെ മിക്ക തുർക്കിഷ് ഹോട്ടലുകളിലും നല്ല തിരക്ക് കാണാറുണ്ട്. രുചിയിൽ വൈവിധ്യം തേടി പോകുന്നവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഇടങ്ങളാണ്   തുർക്കിഷ്  റസ്റ്റോറന്റുകൾ. നജ എന്ന അവിടുത്തെ പാചകക്കാരൻ മൂന്നുവർഷം ദുബായിൽ ജോലി ചെയ്തതാണ്.ഞങ്ങളും ദുബായിൽ നിന്നാണ് എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ നജ വളരെ സന്തോഷവാനായി  .നജക്ക്  ദുബായ് ഓർമ്മകൾ പറയാൻ ആളെ കിട്ടിയപ്പോൾ വല്യ സന്തോഷമായി . ദുബായിലെ ഇഫ്താർ രാവുകളുടെ സൗന്ദര്യത്തെ കുറിച്ചാണ് നജ കൂടുതലും സംസാരിച്ചത്. ശരിയാണ്. അറേബ്യൻ നോമ്പ്കാലങ്ങൾ എനിക്കും ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതാണ് . അസ്തമയത്തോട് അടുക്കുമ്പോഴത്തെ മാനവും നിലാവ് പരക്കുന്ന രാത്രികളും ഇത്രത്തോളം മനോഹരമായി മറ്റൊരു സമയത്തും തോന്നാറില്ല.  നോമ്പ്കാലത്ത് ഓരോ മുക്കിലും മൂലയിലും ഉയരുന്ന ഇഫ്താർ ടെന്റുകൾ . അതിന്റെ വാതിലുകൾ  തുറന്നുകിടക്കുന്നത് വിശക്കുന്നവരുടെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് കൂടിയാണ് .

തിരിച്ച് ഹോട്ടലിലേക്ക്  അഞ്ചുകിലോമീറ്ററുണ്ട്. ഞങ്ങൾ നടക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു .കോർവിയാലേ സ്ട്രീറ്റിലൂടെയുള്ള രാത്രിയിലെ സഞ്ചാരം  ഹൃദ്യമായ അനുഭവമായിരുന്നു. രാത്രി പത്തുമണി കഴിഞ്ഞത് കൊണ്ടാവണം, റോഡിൽ  യാത്രക്കാരും വാഹനങ്ങളും വളരെക്കുറവാണ് . ഈ തണുത്ത രാവിൽ റോമ സാമ്രാജ്യത്തിലെ വിശാലമായ തെരുവുകളൊന്നിലൂടെ  ഞങ്ങൾ മൂന്ന് ഇന്ത്യക്കാർ  ഒരിക്കലും മരിക്കാത്ത ചരിത്രത്തിന്റെ സ്പന്ദനങ്ങളറിഞ്ഞു നടക്കുകയാണ് . എത്രയോ നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക്  മുന്നെ പടർന്ന് പന്തലിച്ചു ,പിന്നെ മണ്ണടിഞ്ഞ നാഗരികതയാണെങ്കിലും , റോമിലൂടെ ' ഇങ്ങനെ  നടക്കുമ്പോൾ മറ്റേത് ചിന്തകൾക്കാണ്  നമ്മെ ഇതിലേറെ ഉത്തേജിപ്പിക്കാൻ  കഴിയുക .  മരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ ഇരുളും വെളിച്ചവും മാറിമാറി വരുന്നു .  നിശ്ശബ്ദത വിതാനിച്ച വെള്ളിത്തിരയിൽ വെസ്പാസിയാനും അഗസ്തസ് സീസറും  മാർക്ക് ആന്റണിയും ക്ലിയോപാട്രയുയും അവരുടെ പരിവാരങ്ങളും അകമ്പടിക്കാരും പലവട്ടം  വന്നു പോയി  . നീറോയും പ്രിയപ്പെട്ട അടിമ ക്ലോഡിയയും ചേർന്നു വായിച്ച അക്കോഡിയൻ വാദനം കേട്ടു. റോമാ നഗരത്തിലെ തെരുവുകളത്രയും ചാമ്പലാക്കിയ അഗ്നിനാളങ്ങൾ ഞങ്ങളെ പൊള്ളിച്ചു. ക്ലിയോപാട്രയുടെ  വന്യസൗന്ദര്യം കണ്ട് ഞങ്ങൾ മയങ്ങിപ്പോയി . രണഭേരികളും അട്ടഹാസങ്ങളുമായി ദിക്കൊക്കെയും  കീഴടക്കാൻ തുനിഞ്ഞ ജൂലിയസ് സീസറുടെ പ്രയാണം ചക്രവാളങ്ങളെപ്പോലും  പ്രകമ്പനം  കൊള്ളിച്ചു. പെട്ടെന്നൊരു മൂകത . അകലെ കൊളോസിയത്തിൽ ഒരു  ഗ്ലാഡിയേറ്റർ പൊരുതിവീണെന്ന് തോന്നുന്നു . ഞങ്ങളെത്തുമ്പോൾ പോജ്ജോ വേർഡേയിലെ വിളക്കുകളണഞ്ഞിട്ട് നേരമേറെയായിരുന്നു . 



കൊളോസിയത്തിലേക്ക് 

കൊളോസിയത്തിന്റെ  അകത്തേക്ക് കടക്കാൻ നീണ്ട വരികളാണ് . വെയിലിന് സാമാന്യം നല്ല ചൂടുണ്ട്. സെക്യൂരിറ്റി ചെക്കിങ്ങിന് സമയമെടുക്കുന്നുവെന്ന് ആരൊക്കെയോ പിറുപിറുക്കുന്നുണ്ട്. ചുറ്റും ലോകാത്ഭുതത്തെ ക്യാമറയിൽ   പകർത്തുന്നവർ , ഗ്ലാഡിയേറ്റർ വേഷത്തിൽ ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നവർ , കച്ചവടക്കാർ . വെള്ളവും ചെറിയ അലങ്കാര വസ്തുക്കളും  വിൽക്കുന്നവരിൽ കൂടുതലും ബംഗ്ളാദേശുകാരും ആഫ്രിക്കക്കാരുമാണ്  . കർഷക വിസയിലാണ് വന്നത് എന്ന് ഞാൻ പരിചയപ്പെട്ട ഒരു ബംഗ്ളാദേശി പറഞ്ഞു . കൂടുതൽ സംസാരിക്കാൻ അയാൾക്ക് താല്പര്യമില്ലാത്ത പോലെ.  സെക്യൂരിറ്റി ചെക്കിങ്ങും കടന്ന് ഉള്ളിൽ കയറിയപ്പോൾ പുറത്തെ കാത്തുനിൽപ്പ് ഒരു മണിക്കൂറിൽ കൂടുതലായിരിക്കുന്നു   കൊളോസിയത്തിലെ കരിങ്കൽ തൂണുകൾക്ക് ഒളി ചിന്നിയൊടുങ്ങിയ ഒരു ഭൂതകാലത്തിന്റെ  തണുപ്പുണ്ട് .  

AD 80-   ലാണ് കൊളോസിയം നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുന്നത് . വെസ്പസിയൻ ചക്രവർത്തിയിലൂടെ തുടങ്ങി , തുടർന്ന വന്ന ടൈറ്റസിലൂടെയാണ് നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാവുന്നത് . ഒട്ടുമിക്ക ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ നിർമ്മിതിക്ക് പിറകിലും വേദനിപ്പിക്കുന്ന ഒരദ്ധ്യായമുണ്ടാവും. രാജവംശങ്ങളുടെ പ്രതാപം വിളിച്ചറിയിക്കുന്ന കോട്ട കൊത്തളങ്ങളുടെ തകരാത്ത ചുവരുകളുടെ  ഉറപ്പ്  , അതിന്റെ നിർമ്മിതിയിൽ ഒഴുകിയ  തൊഴിലാളികളുടെ കണ്ണീരും രക്തവും കൂടിക്കുഴഞ്ഞ  മിശ്രണങ്ങളാലാവണം .   അവരൊഴുക്കിയ  കണ്ണീരിൽ കുതിർത്തും, കുത്തിയും ചവിട്ടിയും പട്ടിണിക്കിട്ടുമാണ് ആ മണിമന്ദിരങ്ങൾ ഒക്കെയും പണിതുയർത്തിയത് . അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട പണിക്കാരുടെ   വേദനയുടെ പങ്കും അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടുകൂടിയാവണം  അത്തരം  ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾ  നോക്കിക്കാണേണ്ടത്. അല്ലെങ്കിലത് ചരിത്രത്തോട് ചെയ്യുന്ന അനീതിയാണ്. 
കൊളോസിയത്തിന്റെ ചരിത്രവും മറ്റൊന്നല്ല. മൂന്നു നിലകളായാണ് ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം . മാർബിളും ചുണ്ണാമ്പ് കല്ലുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് പണിതീർത്തിട്ടുള്ളത് . കൊളോസിയത്തിനകത്ത് അമ്പതിനായിരത്തിൽ കൂടുതൽ കാണികളെ  ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത് .  ഇതിന്റെ മാതൃകയിലാണ് പിന്നീട് പല ഫുട്ബാൾ മൈതാനങ്ങളും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് . ഭൂകമ്പങ്ങളും തീപ്പിടുത്തവും കൊളോസിയത്തിന് നിരവധി കേടുപാടുകൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വെസ്‌പിയാസിനും ടൈറ്റസിനും ശേഷം വന്ന ഭരണാധികാരികൾ കൊളോസിയത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട് എന്ന് പറയുന്നുണ്ട് . എന്നിരുന്നാലും  മൂലഘടനയിൽ മാറ്റങ്ങളൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ല .  റോമൻ ചക്രവർത്തിമാരുടെ സുഖലോലുപതയെ  മറച്ചുപിടിക്കാൻ , ജനങ്ങൾക്ക് വിനോദം നൽകി അവരുടെ ശ്രദ്ധ തിരിക്കുക എന്നൊരു സമീപനത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് കൊളോസിയം നിർമ്മിച്ചത് എന്ന് എവിടെയോ വായിച്ചതോർക്കുന്നു . മല്ലയുദ്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന യുദ്ധത്തടവുകാരും  മറ്റുകുറ്റവാളികളും  താമസിക്കുകയും പരിശീലനത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്ന ഇടുങ്ങിയ അറകൾ കൊളോസിയത്തിന് അടുത്തായി ഉണ്ട്. ഇപ്പോൾ  പ്രവേശനം നിരോധിച്ച് അവയെല്ലാം  അടച്ചുപൂട്ടിയിട്ടുണ്ട് . കാലം അടയാളപ്പെടുത്തിയ അനവധി മുറിപ്പാടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും കൊളോസിയം ഇന്നും റോമൻ മഹാരാജ്യത്തിന്റെ അഭിമാനസ്തംഭമായി തലയുയർത്തിനിൽക്കുന്നുണ്ട് .  നിർമ്മാണത്തിലും അതിനു ശേഷവും കാലം ഒരിക്കലും മാപ്പ് നൽകാത്ത ഒരു പിടി ക്രൂരതകളുടെ സ്മാരകമാണിത്. എത്രയെത്ര മനുഷ്യരുടെ , മൃഗങ്ങളുടെ ചോരചിന്തിയ അകത്തളങ്ങളാണിത് . ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും വിനോദത്തിനായി ഇവിടെ കൊലചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്ന് ചരിത്രം പറയുന്നു.. പിൽക്കാലങ്ങളിൽ നാടകങ്ങളും മറ്റു സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾക്കും കൊളോസിയത്തിൽ നടന്നിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ ചരിത്രം കൂടുതൽ ചേർന്നുനിൽക്കുന്നത് മല്ലയുദ്ധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് . അനേകം കവാടങ്ങളും ജനാലകളും , കൂടെ പോരാട്ടങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് കടന്നുവരാനായി തയ്യാറാക്കിയിരുന്നു പ്രത്യേക വഴികളും കാണുന്നുണ്ട് . മൂന്നുനിലകളിൽ സമൂഹത്തിലെ സ്റ്റാറ്റസുകൾക്കനുസരിച്ച് തിരിച്ചിരിക്കുന്ന  ഇരിപ്പിടങ്ങൾ  കാണാം . രാജാക്കന്മാർക്ക് , അവരോട് ഏറ്റവും അടുത്ത് നിൽക്കുന്നവർക്ക് , സ്ത്രീകൾക്ക് , പൊതുജനങ്ങൾക്ക്, അടിമകൾക്ക്‌   എല്ലാം പ്രത്യേകം ഗാലറികളുണ്ട് . രാജാക്കന്മാർ ഇരുന്നിരുന്ന മാർബിൾ കൊണ്ടുള്ള വി വി ഐ പി സീറ്റുകൾ  ചെറിയ കേടുപാടുകളോടെ  ഇപ്പോഴുമുണ്ട് . ഇവിടിരുന്നാണ് ഗ്ലാഡിയേറ്റർ പോരാട്ടങ്ങളിൽ അവർ ആരവങ്ങൾ മുഴക്കിയിരുന്നത്  , ഇതിൽ കയറിനിന്നാവണം "കൊല്ലവനെ" എന്നവർ  ആർത്തുവിളിച്ചിരുന്നത്  .  ആംഫി തീയേറ്ററിൽ  (കൊളോസിയത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പേര്) അമ്പതിനായിരത്തിനപ്പുറം  കാണികളുടെ ആരവങ്ങൾക്കിടയിൽ , പിടഞ്ഞുവീഴുന്ന ഗ്ലാഡിയേറ്ററുകളുടെ  രോദനം ഇപ്പോഴും അവിടെ മുഴങ്ങിനിൽക്കുന്നപോലെ . വേദനിപ്പിക്കുന്ന  ഈ സത്യങ്ങളെ അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് ഒരിക്കലും കൊളോസിയത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ പൂർത്തിയാവുകയില്ല. "Smell of Blood ". ഞങ്ങളുടെ കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന  എമിലി ആ അന്തരീക്ഷത്തിന് അടിക്കുറിപ്പെഴുതി  . അമേരിക്കക്കാരിയായ എമിലി സോളോ ട്രാവലറാണ് . വീടുവിട്ടിറങ്ങിയിട്ട് ഒരു മാസമായി . പത്തോളം യൂറോപ്പ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ കറങ്ങി ഇറ്റലിയിൽ എത്തിനിൽക്കുന്നു . നാളെ വത്തിക്കാൻ സന്ദർശിച്ചു യു എസ്സിലേക്ക് തിരിച്ചു പോവും .

കൊളോസിയത്തിന് ചുറ്റും ചരിത്രം  ക്ലാവ് പിടിച്ചു നിൽക്കുകയാണ്. എത്രയോ പൗരാണികമായ  നഗരമാണ് റോം . യൂറോപ്പും ഏഷ്യയും ആഫ്രിക്കയും വരേ  കുടക്കീഴിലായിരുന്ന  ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യം . ഇന്നും ലോകമെങ്ങുമുള്ള വിദ്യാർത്ഥികളുടെ  ഇഷ്ടവിഷയമാണ് റോമൻ ചരിത്രം .ലോകം അടക്കിവാണവരുടെയും മിത്തുകളുടെയും ജന്മഭൂമിയാണിവിടം !. വായിച്ചാലും  കേട്ടാലും അറിഞ്ഞാലും തീരാത്ത കൗതുകങ്ങൾ. ചുറ്റും ചരിത്രത്തിന്റെ തിരുശേഷിപ്പുകളാണ് . ഇവിടെ കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതും മണക്കുന്നതും അനുഭവിക്കുന്നതുമെല്ലാം ചരിത്രമാണ് . പുറത്ത് വീനസ് ക്ഷേത്രമുണ്ട് .  ഒരു കാലത്ത് റോമിലെ  ഏറ്റവും വലിയ  കെട്ടിടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു  ഇത് .     ഒരു വശത്ത് ഫോറം ഓഫ് പീസും (സമാധാനത്തിന്റെ ക്ഷേത്രം)  മറുവശത്ത് വെസ്പാസിയാൻ  ക്ഷേത്രവും കാണാം. വെസ്പാസിയാൻ ചക്രവർത്തിയുടെ ഓർമ്മക്കായാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത് . റോമിലെ  പല ചക്രവർത്തിമാരുടെ പേരിലും  ഇത്തരം കുടീരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് . റോമിന്റെ ഹൃദയഭാഗമാണിത് . ചുറ്റും   മണ്മറഞ്ഞുപോയൊരു   നാഗരികതയുടെ ഫോസിലുകൾ ചരിത്രവായനക്കായി മുന്നിൽനിൽക്കുന്നു . പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിന്നും തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഫോറം ഓഫ് പീസ് . യുദ്ധവിജയങ്ങളുടെയും റോമൻ അധീശത്തിന്റെയും ഓർമ്മക്കായി AD 75 ൽ വെസ്പാസിയാൻ നിർമ്മിച്ചതാണിത് .  ചെറിയ മിനുക്കുപണികളോടെ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടവയാണ് ഇതിന്റെ കരിങ്കൽത്തൂണുകൾ. കാലങ്ങളെയും ഋതുക്കളെയും അതിജീവിച്ച  ആ തൂണുകൾക്ക്, റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയാസ്തമയങ്ങളുടെ ധാരാളം  കഥകൾ പറയാനുണ്ടാവും . എന്നും റോമിലെ തണുത്ത   രാത്രിയുടെ നിഗൂഢതയിൽ വന്ന് ആ കരിങ്കൽത്തൂണുകളോട് ചേർന്നിരിക്കാൻ തോന്നുന്നു .  



ഞങ്ങൾക്ക് വത്തിക്കാനിലേക്ക് ഇന്നുതന്നെ പോവേണ്ടതുണ്ട് . കൊളോസിയത്തിന് പുറത്തെ മരത്തണലിൽ എല്ലാവരും ഒത്തുകൂടി. നേരത്തെ ബുക്ക് ചെയ്ത ഞങ്ങൾ പതിനഞ്ചോളം  വരുന്ന സംഘത്തിലെ ഒരാളാണ് എമിലി . പിന്നെ കാനഡയിൽ സെറ്റിലായ  ഫിലിപ്പൈൻ ഫാമിലി മൈക്കും  ഡോണയും അവരുടെ മകനും, അയർലണ്ട്, ജർമ്മനി എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചെറുസംഘം.  ഞങ്ങളെ ഒരു കുടുംബം പോലെ നിർത്തുന്നതിൽ ലിസ എന്ന  ഗൈഡിന് നല്ല പങ്കുണ്ട് . ഇനി ഏതെങ്കിലുമൊരു ലോകാത്ഭുത കാഴ്ചകളുടെ പരിസരത്ത് നമുക്ക് കണ്ടുമുട്ടാം എന്നാശംസിച്ച എമിലിയോട്, എങ്കിലത്‌ താജ്മഹലാവട്ടെ എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു. എമിലിയുടെ യാത്രാ സ്വപ്നങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തെ , ചരിത്രകൗതുകങ്ങളെ , രുചിയെ എല്ലാം അടുത്തറിയണം എന്ന മോഹവും അവർ പങ്കുവെച്ചു .ഹൃദയത്തിൽ യാത്രാസ്വപ്നങ്ങളുടെ  വിത്ത് വിതച്ചവർ അതുമുളക്കുന്ന ഋതുക്കളും കാത്തിരിക്കും. ഇന്ത്യ അവർക്ക് വൈവിധ്യങ്ങളുടെ വർണ്ണക്കാഴ്ചകളൊരുക്കട്ടെ. ഏതാനും മണിക്കൂറുകളേ ഒത്ത്  ചെലവഴിച്ചുള്ളൂ എങ്കിലും അവരെ  പിരിയുമ്പോൾ ചെറുതല്ലാത്ത സങ്കടമുണ്ട്. മൈക്കും കുടുംബവും ഞങ്ങളോടൊപ്പം  വത്തിക്കാനിലേക്ക് പോന്നു .



വത്തിക്കാനിലേക്ക് . 

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ രാജ്യമേതെന്ന സ്‌കൂളിലെ ഒരുമാർക്ക് ചോദ്യത്തിന് നേരെ എഴുതിയ "വത്തിക്കാൻ" എന്ന ഉത്തരത്തിലാണ്  ഞങ്ങളിപ്പോൾ .വെയിലാറിത്തുടങ്ങുന്ന  ഈ വൈകുന്നേരത്തിൽ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്കയുടെ വിശാലമായ മൈതാനത്ത് ഒരു വിളക്ക്കാലിന് ചുവട്ടിൽ കുറച്ച് നേരമിരുന്നു . ദർശനപുണ്യം  തേടിവരുന്ന അനേകമായിരങ്ങളുടെ മുഖങ്ങളിലൂടെ വത്തിക്കാനെ നോക്കിക്കണ്ടു . സഞ്ചാരികൾക്കും ഭക്തർക്കും വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളാണ് .  വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മനുഷ്യർ  ചേർന്ന്  ഈ മൈതാനം  ലോകത്തിന്റെ ഭൂപടമായി മാറിയിട്ടുണ്ട് . ഞങ്ങൾ സിസ്റ്റൈൻ ചാപ്പലിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് കയറി .എല്ലാവരും അച്ചടക്കത്തോടെ  നിശബ്ദമായി നീങ്ങുന്നു . അത്രക്കും പവിത്രമായാണ് ലോകമെങ്ങുമുള്ള വിശ്വാസികൾ ഈയിടം കാണുന്നത് . മാർപ്പാപ്പയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന പാപ്പൽ എൻക്ലേവ് നടക്കുന്നത് ഇവിടെവെച്ചാണ് . പോപ്പിനെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ പറ്റി  അറിയാൻ  ലോകം കൗതുകപൂർവ്വവും വിശ്വാസികൾ ആകാംക്ഷയോടും നോക്കുന്ന കറുത്ത പുകയും വെളുത്തപുകയും വരുന്ന പുകക്കുഴലുകളും ഞങ്ങൾ കണ്ടു. ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ രീതി അതാണ്. ആശയ വിനിമയ സാദ്ധ്യതകൾ ഏറെച്ചുരുക്കമായിരുന്ന കാലത്ത് പുറം ലോകവുമായി സംവേദിക്കുന്നതിന് കണ്ടെത്തിയ  പരമ്പരാഗത മാർഗം .   
  സിസ്റ്റൈൻ ചാപലിന്റെ ഭക്തിസാന്ദ്രമായ അകത്തളങ്ങളിൽ   വിശ്വാസികൾ പ്രാർത്ഥനാനിരതരാണ് . ഇതിന്റെ മച്ചിലാണ്  മൈക്കലാഞ്ചലോ വിസ്മയങ്ങൾ വരച്ചിട്ടത് . പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ആ  അതുല്യ പ്രതിഭ വരച്ചിട്ട ചിത്രങ്ങൾ  കാലാതീതമായി ഇന്നും നില നിൽക്കുന്നു. ഉത്പത്തിയുടെ  നാൾവഴികളാണ് ആ ചിത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നത് . മൂന്നു ഘട്ടമായി ഒമ്പതു ചിത്രങ്ങൾ . അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ആദമിന്റെയും ഹവ്വയുടെയും പിറവിയും അന്ത്യവിധിയും  നോഹയുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ മഹാപ്രളയവുമാണ്. മൈക്കലാഞ്ചലോയുടെ തന്നെ പ്രസിദ്ധമായ  പിയേത്ത എന്ന ശിൽപമുണ്ട്. കുരിശിൽ നിന്നിറക്കിയ യേശുവിനെ  കന്യാമറിയം തന്റെ മടിയിൽ  കിടത്തിയ രൂപത്തിലാണ് ശിൽപം  നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ  തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച ശില്പങ്ങളിൽ ഒന്നാണല്ലോ പിയേത്ത . സമകാലികരായ നിരവധി  കലാകാരന്മാരുടെ സൃഷ്ടികളും  ഇതിന്റെ ഭാഗമായി തന്നെയുണ്ട്.  റോമൻ കത്തോലിക്കാരുടെ പുണ്യ കേന്ദ്രം എന്നതിനൊപ്പം തന്നെ മൈക്കലാഞ്ചലോയും റാഫേലും അടങ്ങിയ പ്രതിഭകളുടെ സ്മാരകമ്യൂസിയം കൂടിയാണിത്. ഭക്തർക്ക് ദൈവികമായൊരു നിർവൃതിയും  സഞ്ചാരികൾക്ക് അത്ഭുതലോകവുമാണ് ബസിലിക്കയും സിസ്റ്റൈൻ ചാപ്പലും പരിസരവുമെല്ലാം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നത്.  അത്രക്കും അമൂല്യമായ കലാവിരുതുകളുടെ സമ്മേളനമാണ് അകത്തളങ്ങളിൽ . ബസിലിക്കയുടെ  മുൻവശത്ത്  ധാരാളം ഇരിപ്പിടങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെവെച്ചാണ്  മാർപ്പാപ്പ വിശ്വാസികളോട് സംസാരിക്കുന്നത്. സമാധാനവും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞൊരു ലോകത്തെ കുറിച്ച് പറയുന്നത്. പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ  മൈക്കിനെയും കുടുംബത്തേയും വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടി. അവർ നാളെ കാനഡയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകുകയാണ്.


നേരമിരുട്ടിത്തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. റോഡരികിൽ   നിറയെ ഇറ്റാലിയൻ റെസ്റ്റോറന്റുകളാണ്. പുറത്തുള്ള സീറ്റിലിരുന്നാൽ ഇരുട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന തെരുവിനെ കാണാം. ഞങ്ങൾ നോക്കി (Gnocchi )പാസ്തക്ക് ഓർഡർ ചെയ്തു. പാസ്തയുടെ ജന്മസ്ഥലം തന്നെ ഇറ്റലിയാണല്ലോ. ഉരുളക്കിഴങ്ങും  മുട്ടയും  വെജിറ്റബിൾസും സോസും ചേർന്ന രുചികരമായ പാസ്ത.  രുചികരമായ വത്തിക്കാൻ ഡിന്നറും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും റോമാ മഹാരാജ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ തൊട്ടു മുന്നിലൂടെ ടൈബർ നദി ഒഴുകുന്നു. ഇതും തിരഞ്ഞുള്ള യാത്രയിലാണ് ഇന്നലെ  ഞങ്ങൾ വഴിതെറ്റി അലഞ്ഞത്. ഇറ്റലിയിലെ  രണ്ടാമത്തെ വലിയ നദിയാണ് ടൈബർ. ശുദ്ധജലത്തിനും വാണിജ്യ ഗതാഗതത്തിനും ടൈബർ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും  ഇതിന്റെ തീരത്ത് വളർന്നു വലുതായ നാഗരികതയാണ്  റോം എന്നതാണ് ചരിത്രത്തിൽ ടൈബറിന്റെ പ്രസക്തി. അപ്പനൈൻ  പർവതങ്ങളിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിച്ച് റോമിന്റെ ഹൃദയത്തിലൂടെ ഒഴുകിയാണ് അത് ടൈറേനിയൻ കടലിൽ ചേരുന്നത്. വിഖ്യാതമായ പല റോമൻ പടയോട്ടങ്ങൾ നടന്നതും ടൈബറും കടന്ന് മെഡിറ്ററേനിയൻ കടൽ വഴിയാണ്. റോമാ  മഹാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉത്ഭവം മുതൽ ഇന്നേവരെയുള്ള സാമൂഹ്യ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തെ ടൈബറിനോളം നേരിട്ടറിഞ്ഞ മറ്റൊരു സ്മാരകമുണ്ടാവില്ല .എന്നാൽ എന്തു കൊണ്ടോ സാധാരണ യൂറോപ്യൻ നദികളുടെ തീരങ്ങളിൽ കാണാറുള്ള ആഘോഷരാവുകൾ ടൈബർ തീരങ്ങളിൽ കാണാനായില്ല. അല്ലെങ്കിലും  വിഖ്യാതമായ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന സ്മാരകമായി ഒഴുകുന്ന ടൈബറിന് ആഘോഷങ്ങളുടെ ആരവം ചേരില്ല തന്നെ. രണ്ട് യുഗങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന  സാംസ്കാരികചിഹ്നം കൂടിയാണല്ലോ അത് . പടവുകൾ കയറി ഞങ്ങൾ വീണ്ടും മുകളിലെത്തി. രാത്രിയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ടൈബറിന് ഒരു കരയിൽ ജൂലിയസ് സീസറും മറുകരയിൽ മാർപ്പാപ്പയും ഞങ്ങളെ ആശീർവദിക്കുന്നപോലെ . ഞങ്ങളുടെ റോമൻ അധിനിവേശം ഇന്ന് പൂർത്തിയാവും .   നാളെ പുലർച്ചെ വെനീസിലേക്ക് പോവുകയാണ് . റൂമിലെ വിളക്കുകൾ അണച്ചിട്ടും ഉറക്കം അന്യമായി നിന്നു.
 .
മാതൃഭൂമി യാത്ര ഡിസംബർ 2019 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് 

Wednesday, July 24, 2019

ഡാന്യൂബ്: ആർദ്രമായൊരു ഈണം



ഇരുവശത്തും കണ്ണെത്താദൂരത്തോളം പരന്നുകിടക്കുന്ന മഞ്ഞുപാടങ്ങൾ  . ഇടയ്ക്കു വന്നെത്തുന്ന ചെറിയ ചെറിയ തടാകങ്ങളുടെ  ഉപരിതലത്തിൽ പോലും മഞ്ഞുപാളികൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്  . ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ നിന്നും  ഓസ്ട്രിയയിലേക്കുള്ള യാത്രയിലാണ് . ദീർഘയാത്രയുടെ ആലസ്യത്തിൽ  ബസ്സിൽ മിക്കവരും ഉറക്കത്തിലാണ് . കാഴ്ചകളെ മറന്നിട്ട് എനിക്കെങ്ങനെ ഉറക്കം വരാനാണ് . ഞാൻ വീണ്ടും പുറംകാഴ്ചകളിലേക്ക് കണ്ണുകളെറിഞ്ഞു . ക്രിസ്തുമസ് മരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ  ഒരുസ്വപ്നലോകം വരെ നീണ്ടുപോകുന്ന മഞ്ഞുവഴികൾക്കിടയിൽനിന്നും ഫ്രോസൺ സിനിമയിലെ എൽസയും അന്നയും കുറുമ്പും കാട്ടി ഇറങ്ങിവരുമെന്ന് തോന്നിപ്പോയി  . അതോ സാന്റയോ  ?. വായിച്ച കഥകളിലെ , കണ്ട സിനിമകലെ കഥാപാത്രങ്ങളെ ഇത്തരം സ്ഥലങ്ങളിൽ കൊണ്ടുപോയി കുടിയിരുത്താറുണ്ട് ഞാൻ . കടലിലോ പുഴയിലോ ഒറ്റവഞ്ചിയിൽ ചൂണ്ടയിടുന്ന ഏത്  മുക്കുവനും എനിക്ക് ഹെമിങ്‌വേയുടെ സാന്റിയാഗോയാണ് . മരുഭൂമിയിലെ ഇടയന്മാരെ നജീബായും യാത്രികരെ മുഹമ്മദ് അസദായും തോന്നാറുണ്ട് .മറ്റുചിലപ്പോൾ ഞാൻ തന്നെ കഥാപാത്രങ്ങളാവാറുണ്ട് . കാസ്റ്റ് എവേയിലെ ടോം ഹാൻക്സായും   മോട്ടോർ സൈക്കിൾ ഡയറിയിൽ ചെഗുവേരയായും അങ്ങനെ സ്വാധീനിച്ച കഥാപാത്രങ്ങളും എഴുത്തുകാരുമായി എത്രയോ തവണ  പരകായപ്രവേശം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. പലപ്പോഴും രസകരമായി സന്നിവേശിപ്പിക്കാവുന്ന ഒന്നാണ് അത്തരം ചിന്തകൾ .വഴിയരികിൽ ഒരു മാക് ഡൊണാൾഡിനോട് ചേർന്ന് ഡ്രൈവർ ബസ്സോതുക്കി നിർത്തി  . ഒരു കട്ടൻചായ  എത്രത്തോളം മിസ് ചെയ്യുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നത് ഇപ്പോഴാണ് . എന്റെ രുചിക്ക് വഴങ്ങാത്തൊരു ചൂട് കോഫിയും കുടിച്ച് ആ പരിസരങ്ങളിൽ ചുറ്റിനടന്നു . തെർമൽ വെയറും ജാക്കറ്റും തുളച്ച് തണുപ്പ് അതിക്രമിച്ചു കടന്നു . ഇടത്താവളങ്ങൾ ഞാനൊരിക്കലും മറക്കാറില്ല . യാത്രകളിലെ ഇടത്താവളങ്ങളെനിക്ക്  സ്വപ്‌നങ്ങൾ വെച്ച് പൂട്ടിയിടാനുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ കൂടിയാണ് . ഏതെങ്കിലുമൊരുകാലം ഇനിയുമീവഴി  വരുമ്പോൾ അത് വീണ്ടെടുക്കണമെനിക്ക് . ആ ഭാണ്ഡത്തിൽ നിറഞ്ഞ മഞ്ഞുകണികൾ തട്ടി കളഞ്ഞിട്ട് ആ ഓർമ്മകളെ  താലോലിക്കണം . അന്നൊരുപക്ഷേ ആ കോഫി  രുചികരമായി തോന്നിയേക്കാം .
ഓസ്ട്രിയയിലേക്കുള്ള പാതകൾ നീളുകയാണ് .


മകര കുളിര്‍മഞ്ഞിലുലയുന്നൊരുതിര്‍മുല്ല മലരേ
നിനക്കറിയാമോ..
എവിടേയ്ക്കു നുരകുത്തിയൊഴുകുന്ന
മുകിലിന്റെ നിഴല്‍ വീണു നീലിച്ച പുഴകള്‍


ഷഹബാസ് അമൻ യൂറോപ്യൻ ഹേമന്തത്തേയും കീഴ്പ്പെടുത്തുകയാണ് .



സന്ധ്യയോടടുത്താണ് ഓസ്ട്രിയയിലെത്തിയത് . ഒരു ദീർഘയാത്രയുടെ ആലസ്യം ഒട്ടുമില്ലായിരുന്നു . മനസ്സ് നിറയെ ഡാന്യൂബ് നദിക്കരയിലേക്ക് ഓടിയെത്തണമെന്ന മോഹമാണ്  . എത്രയെത്ര വായനകളാണ് ഡാന്യൂബ് എന്നൊരു സ്വപ്നം മനസ്സിൽ നിറച്ചിട്ട് പുസ്തകമിറങ്ങിപ്പോയത് . ആഘോഷം അവസാനിക്കാത്ത ഡാന്യൂബ് തീരത്ത് തെരുവുഗായകരൊരുക്കുന്ന   സംഗീതവും ആസ്വദിച്ച് ഒരു രാത്രി മുറിച്ചുകടക്കണമെന്നൊരു സ്വപ്നത്തിന്റെ അടുത്താണിപ്പോൾ .
വിയന്നയിൽ നല്ല തണുപ്പാണ് .  ഹോട്ടലിൽ ചെക്ക് ഇൻ ചെയ്ത ഉടനെ തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനിറങ്ങി . കെന്റ് റെസ്റ്റോറന്റിലെ രുചികരമായ തുർക്കിഷ് വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം നൃത്തവും സംഗീതവും നിറയുന്നുണ്ട് . ഒരു സിഗരറ്റിനു വേണ്ടിയുള്ള അന്വോഷണത്തിലാണ് തുർക്കിക്കാരനായ ഒമ്രാനെ  പരിചയപ്പെടുന്നത് . ഞങ്ങൾ പെട്ടന്നുതന്നെ സുഹൃത്തുക്കളായി . തുർക്കി  പ്രസിഡണ്ടായ റജബ് എർദുഗാനെപറ്റി പറയാനാണ് കൂടുതൽ  സമയവും  ഒമ്രാൻ ചിലവഴിച്ചത് . എർദുഗാനെ   ഒരുജനത  എത്രത്തോളം   നെഞ്ചിലേറ്റി എന്നത് ഒമ്രാന്റെ ആവേശത്തിൽ നിന്നും വായിച്ചെടുക്കാം  .  മൊബൈലിലേക്ക് ഏർദുഗാന്റെ കാമ്പയിൻ സോങ്ങ്  അയച്ചുതന്നിട്ട് കേൾക്കാൻ പറഞ്ഞു. എനിക്കതിന്റെ സംഗീതം വളരെ  ഇഷ്ടപ്പെട്ടു . അതിലൂടെയാണ്  യൂഗർ    ഇസിലാക് എന്ന തുർക്കിഷ് ഗായകനിലേക്കും ഡോംബ്ര എന്ന സംഗീത ആൽബത്തിലേക്കും  എത്തുന്നത് . ഇതിന്റെ ചുവടുപിടിച്ചാണ് എകെ പാർട്ടിയുടെ പ്രചാരണഗാനം ഒരുക്കിയത് . യാത്രയിൽ കൂടെപ്പോരുന്ന  രുചിയും , സംഗീതവും  , സൗഹൃദവുമെല്ലാം    കാലങ്ങളോളം ആ സ്ഥലങ്ങളെ ഓർക്കാനുള്ള സോവനീറുകൾ കൂടിയാണ്. ഒമ്രാൻ വിയന്നയിൽ ജോലി ചെയ്യുകയാണ് .  ഒമ്രാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകളും കാലികമാണ് . തുർക്കിയും ഓസ്ട്രിയയും തമ്മിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ചെറിയ  തർക്കങ്ങളെ കുറിച്ചുപോലും ബോധവാനാണ് . ഓസ്ട്രിയയിലെ ഏതാനും പള്ളികൾ അടച്ചുപൂട്ടിയതിൽ തുടങ്ങിയ തർക്കങ്ങളും ,ഓസ്ട്രിയൻ ചാൻസലറുടെയും എർദുഗാന്റെയും നിലപാടുകളെ പറ്റിയും  വ്യക്തമായ അഭിപ്രായമുണ്ട് ഒമ്രാന്‌ . അടുത്ത വർഷം ഇസ്‌താംബൂളിലെ,  അമ്മ മാത്രമുള്ള  തന്റെ ചെറിയ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങും . തുർക്കി സന്ദർശിക്കാനുള്ള എന്റെ ദീർഘകാലത്തെ ആഗ്രഹം  പറഞ്ഞപ്പോൾ  . നിങ്ങളുടെ ഒരു ദിവസത്തെ ആതിഥേയൻ ഞാനായിരിക്കുമെന്ന്  ഒമ്രാൻ കരാറ് വെച്ചിട്ടുണ്ട് . ദേശാനടത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലുമൊരു  യാമത്തിൽ  ഓട്ടോമൻ സാമ്ര്യാജ്യത്തിൽ ചെന്നിറങ്ങുമ്പോൾ തീർച്ചയായും ഞാൻ തിരയുക ഓർഹൻ പാമൂക്കിന്റെ ഇസ്താംബൂൾ ആയിരിക്കില്ല , ഒമ്രാനും അവന്റെ ഉമ്മയും  താമസിക്കുന്ന  ആ ചെറിയ വീടായിരിക്കും . ആൽപൈൻ തണുപ്പിൽ നിന്നും ആശ്വാസം നേടാൻ ഞങ്ങൾ കത്തിച്ച സിഗരറ്റ് വലിച്ചുതീരുന്ന   സമയം മാത്രമുള്ളൊരു സൗഹൃദം ആയിരുന്നില്ലത് . ആൽപൈൻ മലകളും കടന്ന് ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം വരെ സഞ്ചരിച്ചെത്തേണ്ട ഒരു നിയോഗം കൂടിയുണ്ടതിന്.    

ക്രിസ്തുമസിന് രണ്ടുരാവുകൾ മാത്രം ബാക്കിയുള്ളപ്പോൾ നഗരം മുഴുവൻ ദീപാലാംകൃതമാണ് . വിയന്നയിലെ ക്രിസ്തുമസ് മാർക്കറ്റിൽ  വിൽപന തകൃതിയായി നടക്കുന്നുണ്ട്  .  തെരുവിലോറി സംഘം  കലാകാരന്മാർ നൃത്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നു . മുന്നിൽ കുട്ടികളടങ്ങുന്ന ചെറുതല്ലാത്ത  ആൾകൂട്ടമുണ്ട് . ഇവരുടെ  നൃത്തച്ചുവടുകൾ രസകരമായി തോന്നി . ഒരുപക്ഷേ ഈ നാട്ടുകാരുടെ പ്രത്യേക  നൃത്തരൂപമായിരിക്കണമിത്  . ഓരോ രാജ്യങ്ങളിലും അവരുടേതായ പാരമ്പര്യ രീതികളുണ്ട് . പ്രാഗിലെ ഒരു റെസ്റ്റോറന്റിൽ കണ്ട നൃത്തമായിരുന്നു ഏറ്റവും മനോഹരമായി തോന്നിയത് . അവരുടെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ഭൂട്ടാനികളുടേത് പോലെ തോന്നിപ്പിച്ചു . പണ്ട് മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ ജി.ബാലചന്ദ്രൻ എഴുതിയിരുന്ന "ജക" എന്ന നോവലിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കു മദനൻ (ആണെന്നാണ് ഓർമ്മ ) വരച്ചിരുന്നു ചിത്രങ്ങളിലും ഇതേ വേഷവിധാനങ്ങളായിരുന്നു .വിയന്നയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഷോപ്പിംഗ് തെരുവാണ് മറിയ ഹിൽഫർ സ്ട്രീറ്റ് . കറങ്ങിത്തിരിഞ്ഞ് അവിടെത്തുമ്പോൾ ഏതാനും കഫേകളൊഴിച്ച്‌ മറ്റൊന്നും തുറന്നിട്ടില്ല . എന്നാലും രാത്രി ഈ വൈകിയ വേളയിലും യാത്രികരുടെ കുറവില്ല . ഗതാഗതമില്ലാത്ത വഴിയിലൂടെ വല്ലപ്പോഴും പോകുന്ന പോലീസ് വാഹനങ്ങൾ മാത്രം .
ഇരുവശത്തും ഭംഗിയായ ഇരിപ്പിടങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട് . ഞാനതിലൊന്നിലോട്ട് ചാഞ്ഞിരുന്നു .  ക്രിസ്തുമസിന് വിളക്കുവെച്ച് ആ വെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങുന്നൊരു നഗരത്തിന്റെ അന്തികാഴ്ചകൾക്ക് മനസ്സ് നിറക്കുന്നൊരു സൗന്ദര്യമുണ്ട് . ഒരു കരോൾ സംഗീതത്തിന്റെ മധുര്യമുണ്ട്.   മുന്നിലൂടെ നടന്നു പോകുന്ന മനുഷ്യർ . പല രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ , പലരീതിയിലുള്ള വേഷങ്ങൾ ധരിച്ചവർ , കുട്ടികൾ , ചെറുപ്പക്കാർ വയോധികർ . മൂകരായി നീങ്ങുന്നവരുണ്ട് . പൊട്ടിച്ചിരിക്കുന്നവരുണ്ട് . അതിൽ ചിലരുടെ മുഖങ്ങൾ എവിടെയൊക്കെയോ കണ്ടുമറന്ന പോലെ . കഥകളിലോ സിനിമയിലോ എവിടെയുമാവാം . ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്തവർ , ഇനിയൊരിക്കലും കാണാൻ സാധ്യതയില്ലാത്ത, ഒരു വാക്ക് സംസാരിക്കുക പോലും ചെയ്യാത്തവർ. ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടവർ  ആരൊക്കെയോ ആയിമാറുന്നു . ചില പുസ്തകങ്ങൾ തുറന്നപ്പോൾ ഞാനവരെ  കണ്ടിട്ടുണ്ട് . ഇനി തുറക്കാനുള്ള പുസ്തകങ്ങളിൽ ബാക്കിയുള്ളവർ  ഒളിച്ചിരിക്കുന്നുമുണ്ട് . യാത്രകൾ നൽകുന്ന അടയാളങ്ങളാണ് അതെല്ലാം .  മിന്നിമറിയുന്ന ക്രിസ്തുമസ് നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് തിളക്കം കൂടിയപോലെ . 


ഏറേ വൈകിയ രാവിലാണ് ഡാന്യൂബിനരികിലേക്ക് എത്തിയത് .  യാത്രകൾ മാത്രം സ്വപ്നം കണ്ട് , ഉറക്കം വരാതിരുന്ന രാവുകളിലെല്ലാം  ഹൃദയം ചെന്നെത്തുന്ന  തീരങ്ങളുണ്ട് . നൈലിന്റെയും  ഡാന്യൂബിന്റെയും  യൂഫ്രട്ടീസിൻറെയും  യമുനയുടേയുമെല്ലാം തീരങ്ങളിൽ സ്വപ്നങ്ങളുടെ ദേവതമാരെന്നെ  കൊണ്ടുപോവാറുണ്ട് .   അതിലൊരു സ്വപ്നത്തിന്റെ മുന്നിലാണിപ്പോൾ . പുഴയിലേക്കിറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന പടവുകളുടെ അറ്റത്ത് ചെന്ന് ഞാൻ ഡാന്യൂബിനെ തൊട്ടു . ആദ്യമായി പ്രണയിനിയെ കാണുന്നതുപോലൊരു  വികാരം വന്നെന്നെ പൊതിഞ്ഞു . ഡാന്യൂബൊരു സമസ്യയാണ് . അതിൽ  പ്രണയമുണ്ട് , ആഘോഷമുണ്ട് , വിഷാദവും വികാരവുമുണ്ട് . പത്തോളം രാജ്യങ്ങളേയും  നാല് തലസ്ഥാന നഗരികളെയും തൊട്ടൊഴുകുന്ന വഴികളിൽ ഡാന്യൂബ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സാംസ്കാരിക ചിത്രങ്ങലും ചരിത്രങ്ങളും  എന്തൊക്കെയാവും . ഇപ്പോൾ നിശബ്ദമായൊഴുകുന്ന  പുഴക്ക് രക്തപങ്കിലമായ ഒരു ഭൂതകാലമുണ്ട് , അധിനിവേശത്തിന്റെ  വേലിയേറ്റങ്ങളും  രാജഭരണങ്ങളുടെ വാഴ്‌ചയും വീഴ്ചയും  അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞ ചരിത്രമുണ്ട് . ഒഴുകിയൊഴുകിയൊരു  സങ്കടക്കാലം  മുഴുവനായും കരിങ്കടലിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്തുകാണണം ഡാന്യൂബ്  . കരയിൽ ആളുകൾ വളരെ കുറവാണ് . ഒരാൾ ഗിറ്റാറിൽ ഈണമിടുകയാണ് . ഈ രാത്രിയിൽ എന്ത് സങ്കടകഥയാവും ആയാൽ ഡാന്യൂബിനോട് പറയുന്നത് . പുഴയിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന അരയന്നങ്ങളൊഴികെ മറ്റ്  കേൾവിക്കാരില്ല  . അടുത്തഗാനത്തിൽ അയാളെന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുകതന്നെ ചെയ്തു . സൗണ്ട് ഓഫ് മ്യൂസിക്കിലെ "my favorite things  " എന്ന ഗാനമായിരുന്നു അത് . ഈ ഡാന്യൂബ് രാതിയിൽ ഇതിലും തീവ്രമായി  ഏതു ഗാനമാണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുക . വിയന്നയുടെ സംഗീതമാണത് .  എത്രയെത്ര സിനിമാ പ്രേമികളെയാണ്  സൗണ്ട് ഓഫ് മ്യൂസിക്    എന്ന ചിത്രവും പാട്ടുകളും ഉലച്ചുകളഞ്ഞത് . രണ്ടുമിനുട്ടിൽ ആ ഗായകനെന്നെ കോരിത്തരിപ്പിച്ചു . സൗണ്ട്  ഓഫ് മ്യൂസിക്കും കടന്ന് ബീതോവന്റെ സംഗീതം വരെ അതോർമ്മിപ്പിച്ചു . ഡാന്യൂബിന്റെ സംഗീതം കൂടിയാണ് അതെല്ലാം .
ഡാന്യൂബ് തീരത്ത്‌ എനിക്കൊരു സുഹൃത്തിനെക്കൂടി കിട്ടി . അഫ്ഘാൻ സ്വദേശിയായ ഫർഹദ് . അവനും ഒറ്റക്കിരിക്കുകയായിരുന്നു . മൊബൈലിൽ കേൾക്കുന്ന ഹിന്ദി ഗാനങ്ങളാണ് അവനിലേക്ക് ശ്രദ്ധ തിരിച്ചത് . സുന്ദരനും ഊർജ്ജസ്വലനുമായ ചെറുപ്പക്കാരൻ . മൂന്നു വർഷമായി വിയന്നയിൽ സൂപ്പർ മാർക്കറ്റിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഫർഹദ് എല്ലാ വൈകുന്നേരങ്ങളിലും ഇവിടെ വന്നിരിക്കും . ഉമ്മയെ വിളിക്കും . അഫ്‌ഗാനിലെ കലുഷിതമായ  ഒട്ടും സുരക്ഷിതമല്ലാത്തൊരിടത്ത് കഴിയുന്ന   ഉമ്മയോളം അവന് നഷ്ടപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ചിന്തയില്ല . അവന്റെ സങ്കടങ്ങളും ഏറ്റുവാങ്ങുന്നത് ഡാന്യൂബ് തന്നെ .
നാളെ ദുബായിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകുകയാണ് . ഹിൽട്ടൺ വിയന്നയുടെ വാതിൽ തുറക്കുന്നത് ഡാന്യൂബിലേക്കാണ് . കണ്ണെത്തുന്ന  ദൂരങ്ങളിൽ  ഫർഹദ്   അവിടെത്തന്നെയിരിപ്പുണ്ട്  . എനിക്കവനെ  ഒരിക്കൽക്കൂടി കെട്ടിപ്പിടിക്കണമെന്ന് തോന്നി . ഡാന്യൂബിൽ ഒഴിനടക്കുന്ന അരയന്നങ്ങളിലൊന്നിന്   ആൽപ്സിനു മുകളിലൂടെ പറന്ന് ഖൈബർ ചുരമിറങ്ങി അവന്റെ ഉമ്മയുടെ അരികിലെത്താൻ പറ്റിയിരുന്നെങ്കിൽ.


Thursday, May 31, 2018

"കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പച്ച"




മുൻവിധികളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ചില സ്ഥലങ്ങളുണ്ട്.  ഒരിക്കലവിടെ എത്തിപ്പെടുന്നത് വരേ ആ മുൻവിധിയുടെ തടവുകാരായിരിക്കും നമ്മൾ. ഒരു വ്യാവസായിക രാജ്യം എന്നതിനപ്പുറം ചൈനയെ കാണാനോ അറിയാനോ ശ്രമിക്കാതിരുന്നത് ആ ഒരു കാരണം കൊണ്ട് മാത്രമാണ്. രണ്ടുനൂറ്റാണ്ടിന്റെ വാണിജ്യചരിത്രം പറയാനുള്ള ഗോൻസോ  നഗരത്തിലാണ് ഇപ്പോഴുള്ളത്. ഗോൻസോയുടെ പഴയ പേരാണ് കാന്റൻ. ചൈനയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്നാമത്തെ നഗരമാണ് ഗോ ൻസോ . രണ്ടായിരത്തി ഇരുന്നൂറോളം വർഷങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യം അവകാശപ്പെടുന്നൊരു നഗരത്തിന് തീർച്ചയായും ആ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രൗഢിയുണ്ട്. ചുവപ്പൻ രാജ്യത്ത് ഹൃദയം നിറക്കുന്ന പച്ചപ്പ്‌ മാത്രമാണെങ്ങും. "കമ്യൂണിസ്റ്റ് പച്ച".

വന്നിറങ്ങിയത് മുതൽ തോരാതെ പെയ്യുന്ന മഴയാണ്. ഇന്നലെവരെ ചൂടായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. പെട്ടെന്ന് അപ്രതീക്ഷിതമായി തണുപ്പിലേക്ക്.  അതെന്റെ മനസ്സറിഞ്ഞുള്ളൊരു മാറ്റമാണെന്ന് ഞാൻ പറയും. മാസങ്ങളും വർഷങ്ങളും കഴിഞ്ഞ് ഈ  യാത്രകളെ ഓർത്തെടുക്കുമ്പോൾ ആ മഴയും തണുപ്പും അപ്പോഴും ബാക്കിയുണ്ടാവും. ബർമാഗിലെ, ഓൾഡ് ടൗൺ സ്‌ക്വയറിലെ, ഡാന്യൂബ് തീരത്തെയെല്ലാം ഓർമ്മകൾ സ്വപ്നങ്ങളിലേക്ക് ഓടികയറുമ്പോഴെല്ലാം ആ തണുപ്പറിഞ്ഞിട്ട്  പുതപ്പ് വലിച്ചുമൂടാറുണ്ട് ഞാൻ . 

"അങ്ങ് ചൈനയിലേക്ക് നോക്കൂ  " എന്നത് കേവലമൊരു  രാഷ്ട്രീയ പ്രയോഗം മാത്രമല്ല, ഒരു രാജ്യം കൈവരിച്ച  വ്യാവസായിക പുരോഗതി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നൊരു മുദ്രാവാക്യം കൂടിയാണ്.  ഗോൻസോയിലെ പ്രസിദ്ധമായ കാന്റൺ ഫെയറിലെ പവലിയനുകളിൽ  കച്ചവട കണ്ണോടെ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന ജനങ്ങൾ ഓരോ രാജ്യങ്ങളുടെ ഭൂപടങ്ങളാണ്. അത്രത്തോളം ചൈനയെന്ന വാണിജ്യ സൗരയൂഥത്തിന് ചുറ്റും കറങ്ങുന്നുണ്ട് ലോകം. 

ഷിമെൻകോയിലെ തെരുവുകളിൽ ഇന്നലെ രാത്രിയും പെയ്ത മഴയിൽ കുതിർന്നു നിൽക്കുകയാണ്. നേരം പുലരുന്നതോടെ തന്നെ സജീവമാകുന്ന തെരുവുകൾ. ഓരോ കെട്ടിടങ്ങളുടെ ബാൽക്കണിയിലും  ഉയർന്ന കെട്ടിടങ്ങളുടെ ടെറസ്സിലുമെല്ലാം മരങ്ങളടക്കം തലനീട്ടി നിൽക്കുന്നു. ഇലക്ട്രോണിക്സ് വേസ്റ്റുകൾ മാത്രം വന്നടിയുന്നൊരു സ്ഥലം  എന്ന മിഥ്യാധാരണകളെ  എത്ര പെട്ടെന്നാണ് ഈ നാട്  സ്ക്രാപ്പ് ചെയ്തുകളഞ്ഞത്.  വഴിയോരം നിറയെ തണൽ വിരിച്ചു നിൽക്കുന്ന ഈ മരങ്ങളുടെ പേരെന്താവും..? എനിക്കത് ചോദിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്.  സെഡാർ. ലിപ, ചിനാർ, മേപ്പിൾ മരങ്ങൾ പോലെ ഇതും ഒരു നാടിനെ മാത്രം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നൊരു പ്രതീകമാണ്. 
കോൺക്രീറ്റ് നഗരം എന്ന പേര് ഒരിക്കലും ചേരില്ല ഗോൻസോയിക്ക്. അത്രക്കും മികച്ച ടൌൺ പ്ലാനിംഗ് ആണ് നഗരത്തിന്.  ഒരു കെട്ടിടമൊരുക്കാൻ ആദ്യം എത്ര മരങ്ങൾ മുറിച്ചു മാറ്റുന്ന നമ്മുടെ രീതി ഇവിടെ തിരിച്ചാണ്. അത്രക്കും മരങ്ങളും ചെടികളും കൊണ്ട് നമ്മളൊരു വ്യവസായിക നഗരത്തിലാണ് എന്ന് ചിന്തിക്കാനുള്ള അവസരം പോലും നൽകില്ല ഈ നാട്. എപ്പോഴും തിരക്കാണ് ചൈനക്കാരുടെ മുഖത്ത്.  വൃദ്ധരായ ആളുകൾ പോലും എത്ര ഉത്സാഹത്തോടെയാണ് നടന്നു നീങ്ങുന്നത്.  എനിക്കിതിനെ ഈ പ്രകൃതിയോട് ചേർത്തുവായിക്കാനാണ് ഇഷ്ടം.  ഈ മരങ്ങളും തണലും നൽകുന്ന ഊർജ്ജമാവണം അത്. 

ഭക്ഷണം വലിയൊരു പ്രശ്നമാണ് ചൈനയിൽ. ഗോൻസോ മെട്രോ സ്റ്റേഷനടുത്തുള്ള മാർകറ്റിനടുത്ത് പാകിസ്ഥാനികൾ നടത്തുന്നൊരു മക്ക ഹോട്ടലിലുണ്ട്. നല്ല വൃത്തിയുള്ള അന്തരീക്ഷവും രുചിയുള്ള ഭക്ഷണവും. ഷിമെൻകോയിലും  ചെറിയൊരു ഹോട്ടലുണ്ട്  ഇന്ത്യക്കാരുടെ.  കോഴിക്കോട്ടുകാരനായ ഒരാളാണ് അവിടത്തെ ഒരു ജീവനക്കാരൻ. ഈ മാർക്കറ്റ് തന്നെയാണ് ഗോൻസോയിലെ ഏറ്റവും തിരക്കുള്ള സ്ഥലം . ചൈനയിൽ ധാരാളം മലയാളികൾ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ട് . അവരുടെ നാട്ടിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുപോക്കിൽ സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതും ഇവിടെനിന്നാണ് . ഒറിജിനലിനെ വെല്ലുന്ന ഡ്യൂപ്ലിക്കേറ്റ് സാധനങ്ങൾ തെരുവുകളിൽ നിറയെ കാണാം . അന്താരാഷ്‌ട്ര ബ്രാൻഡുകളെല്ലാം  ഷോറൂമുകൾ വിട്ട് തെരുവുകളിലെ വിരിപ്പിൽ പകിട്ടില്ലാതെ കിടക്കുന്നു . വിലകുറഞ്ഞ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ഉൽപന്നങ്ങൾ ധാരാളമായി കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യമാണെങ്കിലും അതിനെല്ലാം പൊതുവേ വില കൂടുതലാണ് ഇവിടെ . ഗോൻസോയി മാർക്കറ്റിലൂടെയുള്ള നടത്തം പഴയ മിഠായി തെരുവിനെ  ഓർമ്മിപ്പിച്ചു . തെരുവ് കച്ചവടക്കാർ മാത്രമല്ല അതിന് കാരണം , ഇടക്കിടെ ചെവിയിൽ പതിക്കുന്ന  മലയാളം വാക്കുകൾ കൊണ്ടുമാണ് . അത് കേട്ടപ്പോൾ ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിലെ പ്രാഗിൽ   അലയുമ്പോൾ ഒരു മുഖവുരയും കൂടാതെ "ടാക്സി വേണോ" എന്ന് ചോദിച്ച മലയാളിലെ ഓർമ്മവന്നു . ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ചിരിച്ചു . നാട്ടുകാർ പരസ്പരം തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന ഒരു അദൃശ്യ വികാരം കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു  മലയാളത്തിലുള്ള ആ ചോദ്യത്തിൽ.

വെള്ളിയാഴ്ച ജുമുഅ നിസ്കാരത്തിന് എത്തിയത് അബി ബഖാസ്‌ മസ്ജിദിൽ ആയിരുന്നു. ഏറ്റവും പുരാതനയമായ ആരാധനാലയമാണിത് . ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കയറുന്ന പോലെ തോന്നും പള്ളിയുടെ മുൻവശം.  ചൈനീസ് വാസ്തുകലയുടെ പ്രത്യേകതയാവണമത് .  പ്രവാചകന്റെ കാലത്ത് ചൈനയിലെ നയതന്ത്രജ്ഞനായി നിയമിക്കപ്പെട്ട സഹാബിയായിരുന്നു സഅദ് ബിൻ അബി ബഖാസ്. അദ്ദേഹമാണ് ഈ പള്ളി നിർമ്മിച്ചതും ചൈനയിൽ ഇസ്‌ലാം മാത്രം പ്രചരിപ്പിച്ചതും .  അതും താങ് രാജഭരണകാലത്താണ് . പള്ളിക്ക് മുന്നിലൊരു ക്ലോക്ക്ടവറുണ്ട്. പള്ളിയുടെ തന്നെ മിനാരമാണത് . ആയിരത്തി മുന്നൂറ് വർഷങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിന് സാക്ഷ്യം പറയുമത്.  അതായത് താങ് രാജവംശം തൊട്ട് സഅദ് ബിൻ അബി ബഖാസും കഴിഞ്ഞിട്ട്   ഷി ജിൻപിങ് വരെയുള്ള ചൈനയുടെ രാഷ്ട്രീയം. കപ്പലുകളുടെ വഴികാട്ടിയായും ഒരു നിയോഗം ആ കാലത്ത് ഈ മിനാരങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്നു. ചൈനയ്ക്ക് വലിയൊരു ഇസ്‌ലാമിക പാരമ്പര്യമുണ്ട് . അത് തേടിപോകുക എന്നത് തീർച്ചയായും ആവേശകരമാവും  .   ഇസ്ലാമിക ആരാധനാക്രമങ്ങൾക്ക്  ചൈനയിൽ വിലക്കുണ്ട്  എന്ന വാർത്തകൾ മാധ്യമങ്ങളിൽ കണ്ടിരുന്നു. ഇനിയത്  ഒറ്റപ്പെട്ട വിഷയങ്ങൾ ആയിരിക്കുമോ? . വിശ്വാസികളല്ല ഭൂരിപക്ഷം ചൈനക്കാരും .  എന്നാൽ സമീപകാലത്ത് ബുദ്ധമതത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ ആളുകൾ കടന്നു ചെല്ലുന്നു എന്നറിയുന്നു. ഒരു പക്ഷേ ജനങ്ങൾ കൂടുതൽ വിശ്വാസികളാവുന്നതാവും കമ്യുണിസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങൾ ഭയക്കുന്ന ഒന്ന്. ഗോൻസോയിൽ തന്നെ ഒരു ചർച്ചും ബുദ്ധക്ഷേത്രവും വേറെയുണ്ട്. വിവിധയിനം മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞൊരു ഉദ്യാനത്തിന് നടുക്കാണ് പള്ളി . മരത്തണലുകളിൽ നിസ്കാരപ്പായ പായ വിരിച്ചു നിസ്കരിക്കുന്നവരുണ്ട് . ഈ മരങ്ങളിലായിരിക്കുമോ ഹൂമെയ്‌ (Hwamei )പക്ഷികൾ കൂടുകൂട്ടുന്നത് .? . പള്ളിയിൽനിന്നും പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ ചുറ്റും ബിരിയാണിയുടെ മണം.  ഒരു തമിഴ് മുസ്ലിമിന്റെ ഹോട്ടലാണ് .  നല്ല തിരക്കുണ്ട്.  ജീവിതോപാദികൾ തേടി ഏതെല്ലാം നാടുകളിലാണ്  നമ്മൾ സ്വപ്നം വിതക്കുന്നത്...!

തിരക്ക് പിടിച്ചൊരു ദിവസത്തിനൊടുവിൽ പേൾ നദിയുടെ സൗന്ദര്യം കാണാനിറങ്ങി.  ഓരോ രാജ്യത്തിനും അവരുടെ സംസ്കാരം രൂപപ്പെടുന്നൊരു നദിയുണ്ടാവും.  ഡാന്യൂബും നൈലും വോൾഗയും ടൈഗ്രിസും നിളയുമെല്ലാം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നൊരു സംസ്കൃതിയുണ്ട്.  ഗോൻസോയുടെ സൗന്ദര്യമാണ് പേൾ നദി.  ചൈനയിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ പുഴയാണ് ഇത്. കാന്റൺ ടവറിന്റെ മനോഹരമായ കാഴ്ചയും നല്ലൊരു കാഴ്ചയാണ്.  തിരക്കുപിടിച്ചൊരു നഗരത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശാന്തവും പ്രസന്നവും ആയ മുഖം. ജോലിക്കിടെ ആലസ്യം ഇറക്കി വെക്കാൻ വരുന്നവരാവും കൂടുതലും.  ഇവിടെയും പല ദേശക്കാരെ കാണാം.  അവരൊന്നും സായാഹ്‌ന കാഴ്ചകൾ തേടി ഇറങ്ങിയവർ മാത്രമല്ല, പുഴയോട് ചേർന്നൊഴുകുന്ന ഒരു സംസ്കൃതിയെ അറിയാൻ വന്ന സഞ്ചാരികൾ കൂടിയാണ്. 


എനിക്ക് രാത്രിയെ പരിചയപ്പെടണമെന്ന് തോന്നി.ചെന്നെത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലെ രാത്രികളെ അറിയുക എന്നത് രസകരമായൊരു കാര്യമാണ് . സുരക്ഷിതത്വത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ മാത്രം .ഗ്രാമങ്ങൾക്ക് പകലുകളും നഗരങ്ങൾക്ക് രാത്രിയുമാണ് ഏറെ സൗന്ദര്യം . വിളക്കണഞ്ഞ നഗരക്കാഴ്ചകൾക്ക് ഏറെ ഭംഗിയാണ് . ആകാശത്തിലേക്ക് തലനീട്ടി നിൽക്കുന്ന കത്രീഡലുകൾ ഉള്ള നഗരങ്ങൾക്ക് നിഗൂഡമായൊരു സൗന്ദര്യമുണ്ട് . ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിലെ പ്രാഗിലെ പാതിരകളാവണം എനിക്ക് ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടൊരു രാത്രികാഴ്ച . ഏറെ വൈകിയ നേരത്ത് ഇറങ്ങി നടന്നു.  ഭയക്കേണ്ടതായി ഒന്നുമില്ലെന്ന് ചൈനയിൽ തന്നെ ജോലി ചെയ്യുന്ന നൗഫൽ പറഞ്ഞിരുന്നു.  രാവിലെ ഏറെ തിരക്കുണ്ടായിരുന്ന തെരുവ് നിശബ്ദമാണ്.  മങ്ങിയ വെളിച്ചവുമായി മരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ നീണ്ടുപോകുന്ന വഴികളിൽ ഏകാന്തത ആരെയോ കാത്തു നിൽക്കുന്ന പോലെ.  കുറേക്കൂടെ നടന്നപ്പോൾ ബുദ്ധക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി പോകുന്ന വഴികൾ  കണ്ടു. മന്ത്രോച്ചാരണികൾ വലയം ചെയ്യുന്നപോലെ. നിഴലുകൾ പോലെ ബുദ്ധസന്യാസിമാർ. എല്ലാം തോന്നലാണ്.  എന്നാലും ഇവരെന്തിനാണ് എന്നെയിങ്ങനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത്. തിരിച്ചുള്ള നടത്തത്തിന് വേഗത കൂടുതലായിരുന്നു. വിജനത  പൂത്തുനിൽക്കുന്ന വഴികൾ ചില നേരങ്ങളിലെങ്കിലും  നമ്മെ ഭീരുവാക്കും. പൂക്കുടകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചൊരു  സൈക്കിളിൽ ഒരു പെണ്ണ് വേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു പോയി.അവളൊന്ന്  നിസ്സംഗമായി ചിരിച്ചു .  ഏത്  തിരിവിൽ നിന്നാണ് അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്...?

എയർപോർട്ടിലേക്കുള്ള വഴിയിലാണ്. സതേൺ ചൈന എയർലൈൻസ് സമയത്തിനാണ്. മരങ്ങൾക്ക് മേലേ ഒരു മഴ തങ്ങിനിൽക്കാൻ തുടങ്ങിട്ട് നേരമേറേയായി.  അതെങ്ങനെ... ഈ മരങ്ങളിത്തിരി സ്ഥലം കൊടുത്താലല്ലേ അതിന് ഭൂമിയെ ചുംബിക്കാൻ പറ്റൂ. ഉയർന്നുപൊങ്ങിയ വിമാനത്തിന്റെ വിൻഡോ ഗ്ലാസ്സിൽ മഴത്തുള്ളികൾ വന്നുവീണു.  അതുവരെ ശ്വാസംമുട്ടി നിന്ന മഴ തകർത്തു പെയ്തു.  താഴെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പച്ചകൾ മഴ നനയുകയാണ്. ഇനിയുമെത്ര   ഗ്രീഷ്മ വസന്തങ്ങൾ  തണൽ വിരിക്കേണ്ടതുണ്ട് അവയ്ക്ക്  ...!

Wednesday, February 14, 2018

പ്രാഗിലിപ്പോഴും വസന്തം വിരിയുന്നുണ്ട് .



വെൽറ്റാവയിലൂടെ  അലക്ഷ്യമായി ഒഴുകികൊണ്ടൊരിക്കുന്ന യാനം പ്രസിദ്ധമായ ചാൾസ് ബ്രിഡ്ജും മുറിച്ചു കടന്നു .  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പൂർത്തിയായ ഈ പാലത്തിനടിയിലൂടെയുള്ള യാത്ര ചെക്ക് ചരിത്രത്തിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള ക്ഷണപത്രമാണ് . ബൊഹീമിയൻ രാജവംശത്തിന്റെ കാലം തൊട്ട് , ലോകമഹായുദ്ധങ്ങളും , സ്വീഡിഷ് അധിനിവേശവും വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങളും തുടങ്ങി എത്രയെത്ര  അതിജീവനങ്ങളുടെ കഥയാണ് ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ മുഖമുദ്രയായ ചാൾസ്  പാലത്തിന് പറയാനുള്ളത് .  ബോട്ടിന്റെ മുകൾത്തട്ടിലേക്ക് കയറിയിരുന്നു . വെൽറ്റാവക്കിരുവശവും തണുത്ത ഡിസംബറിൽ  രാത്രിയും മഞ്ഞും ഒരുപോലെ പൂത്തിരിക്കുകയാണ് . ഞാൻ അലക്‌സാണ്ടർ ദ്യൂബ്‌ചെക്കിനെ ഓർത്തു . പ്രാഗ് വസന്തത്തെ വീണ്ടുമറിഞ്ഞു . 



പ്രാഗിലെ ആദ്യരാത്രിയായിരുന്നു ഇന്ന് . ബോട്ടിൽ ഒരുക്കിയ തുർക്കിഷ് ഡിന്നറും കഴിഞ്ഞു ചാൾസ് ബ്രിഡ്ജിലേക്ക് കയറി . ചരിത്രത്തോടൊപ്പം പ്രണയത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഒരു തലം കൂടി അനുഭവപ്പെടുത്തും ഇവിടം . പാലത്തിന് അരികിലുള്ള ഗ്രില്ലകളിൽ കുടുക്കിയിരിക്കുന്ന അനേകം ലോക്കുകൾ കാണാം . വെറും പൂട്ടുകൾ അല്ലയിത്  . ലോകത്തിന്റെ പലയിടങ്ങളിൽ പരന്നൊഴുകുന്ന പ്രണയത്തിന്റെ പൊട്ടാത്ത അടയാളങ്ങളാണ് . സ്നേഹിക്കുന്നവർ അവരുടെ പേര് എഴുതി ലോക്ക് ചെയ്ത് ചാവി ചുംബിച്ച ശേഷം പുഴയിലേക്ക് വലിച്ചെറിയുന്നു . അവരുടെ പ്രണയം ഒരിക്കലും വേർപ്പെടില്ല എന്നൊരു വിശ്വാസമാണ് ഇത് . 2006 ലെ ഇറ്റാലിയൻ ബെസ്റ്റ് സെല്ലർ  ആയിരുന്ന " I want you " എന്ന നോവലിൽ നിന്നും പ്രചോദനം 

ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ഇതൊരു ആചാരമായി മാറിയത് .യൂറോപ്പിലെ മിക്ക പുഴയ്ക്കും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള പാലങ്ങളിലും  ഇതേ ആചാരങ്ങൾ തുടരുന്നുണ്ട് എന്നറിയാൻ കഴിഞ്ഞു .  പ്രണയത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരാചാരമായി കാണുമ്പോൾ തന്നെ അതുയർത്തുന്ന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ എത്രത്തോളമാവും ? 

വിശ്വാസങ്ങളുടെ , അന്ധ വിശ്വാസങ്ങളുടെ , ചരിത്രത്തിന്റെ , യുദ്ധത്തിന്റെ , പ്രണയത്തിന്റെ ,രാജവംശപെരുമകളുടെ അനേകം കഥകൾ കേട്ടും  അറിഞ്ഞുമാണ് അഞ്ഞൂറോളം മീറ്ററുള്ള ചാൾസ് ബ്രിഡ്ജ് നമ്മൾ മുറിച്ചു കടക്കുക . ഓരോ ഇടവേളകളിലും കാണുന്ന തെരുവുഗായകരും വീടില്ലാത്തവരും  . വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളുടെ സമ്മേളനം കൂടിയാണ് ഇവിടം. രാത്രി  ഏറെ വൈകിയിട്ടും പാലത്തിൽ തിരക്ക് കുറയുന്നില്ല . മറുകര നടന്നെത്തുമ്പോഴേക്കും ഒരു ബൊഹീമിയൻ കാലത്തോളം ചിന്തകൾ   ചെന്നെത്തും . മുകളിൽ പ്രസിദ്ധമായ പ്രാഗ് കാസിൽ ചരിത്രവും പുതച്ചുറങ്ങുന്നുണ്ട് . 


പഴയ ടൗണിലൂടെയുള്ള  പ്രദക്ഷിണം നാടും നഗരവും കൂടുതൽ അറിയാനുള്ളതായിരുന്നു. ബൊഹീമിയൻ കാലത്തിലെ വീഥികൾക്കിരുവശവും  ഗോത്തിക് വാസ്തുകലയുടെ ഭംഗി . ഓൾഡ് ടൗണിന്  ഇപ്പോഴും പഴയ രാജഭരണത്തിന്റെ ആലസ്യത്തിൽ നിന്നും മാറി നടക്കാൻ മടിയുള്ളപോലെ .  ചില നഗരങ്ങൾ അങ്ങിനെയാണ് . പാരമ്പര്യത്തെ വിട്ടുപോരാൻ കൂട്ടാക്കാത്ത ഒരദൃശ്യമായ വികാരം ആ തെരുവുകളെ വലയം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കും . നഗരത്തിലൂടെ ഒഴുകി നീങ്ങുന്ന കരുത്തരായ കുതിരകൾ വലിക്കുന്ന വണ്ടികളിലൊന്നിൽ ഒരു ബൊഹീമിയൻ ചക്രവർത്തിയെ സങ്കൽപ്പിച്ചിരുത്താം . ആറ് നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ട ചരിത്രമാണ് ഓൾഡ് ടൗണിലെ ആസ്ട്രോണമിക്കൽ ക്ളോക്കിന് പറയാനുള്ളത് . വട്ടം കൂടിനിന്ന് ഓരോ മണിക്കൂറിലെയും മണിയടികളിലേക്ക് കാതും കൂർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന സഞ്ചാരികളിലേക്ക് അറുനൂറ് സംവത്സരങ്ങളുടെ ചരിത്രം പറയുന്നുണ്ട് പ്രാഗിന്റെ  മറ്റൊരു അഭിമാനമായ ഈ ക്ളോക്ക് ടവർ .  സമയം അറിയിക്കുക എന്ന  നിയോഗം മാത്രമല്ല ഉദയാസ്തമയങ്ങൾ അടക്കം പല ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രവിവരങ്ങളും നൽകുന്നു എന്നതും ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ് .    ഓൾഡ് ടൗൺ അവസാനിക്കുന്നത് Wenceslas സ്‌ക്വയറിലാണ് . ഒരുപക്ഷേ ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തന്നെ പിറവിയോട് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നത് ഇവിടത്തെ സ്മാരകമാവും . കാരണം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും വേർപ്പെട്ടുപോരാൻ ചെക്കോസ്ലോവേക്യക്കാർ നടത്തിയ വെൽവെറ്റ് റെവല്യൂഷൻ നടന്നത് ഇവിടെയാണ് . രണ്ടു ലക്ഷത്തോളം ജനങ്ങൾ പങ്കെടുത്ത സമരം പുതിയ ചരിത്രമാണ് രചിച്ചത് . പിന്നേ ചെക്കോസ്ലോവേക്യ പിളർന്ന് ഇന്നത്തെ ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കും സ്ലോവേക്യയും പിറന്നു . ചില വിഭജനങ്ങൾ വേദനാജനകമാണ് . ഒരാളുടെയെങ്കിലും ഹൃദയത്തെ ചെറുതായെങ്കിലും മുറിപ്പെടുത്താതെ ഒരു വിഭജനവും സാധ്യമാവില്ല തന്നെ . രക്തരഹിതമായ വിഭജനങ്ങളിൽ പോലും അസ്വസ്ഥമാക്കപ്പെടുന്ന ചിലതുണ്ട് . അതുകൊണ്ടായിരിക്കും രാജ്യാതിർത്തികൾ എപ്പോഴും മുറിവുണങ്ങാതെ നീറികൊണ്ടേയിരിക്കുന്നത് .



നാഷണൽ മ്യൂസിയം കാണണമെന്നത്  വലിയൊരു ആഗ്രഹമായിരുന്നു  . പക്ഷേ  അറ്റകുറ്റ പണികൾക്കായി അടച്ചിട്ട മ്യൂസിയം ഇനി രണ്ടായിരത്തി ഇരുപതിലേ തുറക്കൂ എന്ന വാർത്ത വലിയ നിരാശയാണ് നൽകിയത് . കുറേ സമയമായുള്ള നടത്തം കാരണം ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു . നേരത്തെ ചോദിച്ചു മനസ്സിലാക്കിയ പുതിയ ടൗണിലെ ഇസ്‌താംബൂൾ കബാബിലേക്ക് കയറി . ചെറുതെങ്കിലും നല്ല അന്തരീക്ഷമുള്ള ഭക്ഷണശാല  . അതി രുചികരമായ ടർക്കിഷ് ബീഫിനൊപ്പം അയിരനും കൂടിയായപ്പോൾ മനസ്സും നിറഞ്ഞു . വീണ്ടും നടത്തം തുടരുമ്പോഴാണ് ടെന്നീസ് റാക്കറ്റുമായി രണ്ട് പെൺകുട്ടികൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് നടന്നുപോകുന്നത് കണ്ടത് . ആ കാഴ്ചയുടെ നീളം അങ്ങ് സെന്റർ  കോർട്ട് വരേയെത്തി .യാന നൊവോത്ന എന്ന ചെക്കോസ്ലൊവോക്യയുടെ ദുഃഖപുത്രിയുടെ കണ്ണീർവീണ 1993 ലെ ആ വിംബിൾഡൺ ഫൈനൽ . വിജയിയായ സ്റ്റെഫി ഗ്രാഫിനെക്കാളും ലോകം ചേർത്തുപിടിച്ചത് നൊവോത്നയുടെ കണ്ണീരിനെയായിരുന്നു . കഴിഞ്ഞ നവംബറിൽ അർബുദം ബാധിച്ച് അവർ  വിടവാങ്ങി . ഞാനാ കുട്ടികളെ നോക്കി . അവർ അദൃശ്യരായിരിക്കുന്നു .  രണ്ടു ദിവസം കഴിഞ്ഞു ഓസ്ട്രിയയിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ബിർണോയിൽ (Brno ) ഇറങ്ങിയിരുന്നു ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് . ഇവിടെയായിരുന്നു നൊവോത്ന അവസാനകാലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞത് . ബിർണോയിലെ  തണുത്ത ഉച്ചക്ക് ഭക്ഷണവും കഴിഞ്ഞു തെരുവിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ ഒരിക്കൽ കൂടി നൊവോത്നയെ  ഓർത്തു . പിന്ന youtube ൽ കയറി വിംബിൾഡൺ കോർട്ടിലെ  ആ പഴയ രംഗം ഒരിക്കൽ കൂടെ കണ്ടു .



മൈനസ് സിക്‌സിൽ പ്രാഗ് മരവിച്ചിരിക്കുകയാണ് .  ചരിത്രപഠന ക്ലാസ്സിൽ താല്പര്യപൂർവ്വം ഇരിക്കുന്നൊരു കുട്ടിയുടെ കൗതുകമാണ് എനിക്ക് . അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ രാത്രിയിൽ  ഉറക്കം അന്യം നിന്നു . ജാക്കറ്റും എടുത്തിട്ട് ഞാൻ തെരുവിലേക്കിറങ്ങി .   അകലെ പെട്രിൻ കുന്നിനുമുകളിൽ നിന്നും ചെറിയ വെളിച്ചം കാണുന്നുണ്ട് . അവിടെ ഈഫൽ ടവറിന്റെ ചെറിയൊരു മാതൃകയുണ്ട്‌ . ചെക്കിന്റെ സമഗ്രമായൊരു വീക്ഷണം അവിടെ കയറിയാൽ സാധ്യമാകുമെന്ന്  കേട്ടിട്ടുണ്ട് . തെരുവിൽ തിരക്ക് കുറവാണ് . ഇടവിട്ട് നീങ്ങുന്ന ട്രാമുകളിൽ ആളുകൾ കുറവുണ്ട് .  വഴികളിൽ നിരയൊത്തുനിൽക്കുന്ന ലിപ മരങ്ങൾ . ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ദേശീയമരമാണത്രേ ഇത് . ഹൃദയത്തിന്റെ ആകൃതിയാണ് ഇതിന്റെ ഇലകൾക്ക് . പക്ഷേ ഇപ്പോഴവക്ക് ഇലയില്ലാത്ത കാലങ്ങളാണ് . നവംബർ മുതൽ ഇലകൾ കൊഴിഞ്ഞു തുടങ്ങുന്ന ലിപ  മരങ്ങൾക്ക് അടുത്ത വർഷം  ഏപ്രിൽ മുതൽ മാത്രമേ പുതിയ ഇലകൾ തളിർത്തുവരികയുള്ളൂ . അതുവരേ അവയിൽ മഞ്ഞുത്തുള്ളികൾ കൂടുകൂട്ടും . വഴിയരികിൽ ഒരു നായയെയും മടിയിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു യാചകനിരിക്കുന്നു . ആ നായയേയും അയാൾ ജാക്കറ്റുകൊണ്ട് പുതച്ചിട്ടുണ്ട് . കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന ഏതാനും ചെക്ക്  കൊറൂണ  അയാൾക്ക് കൊടുത്തു . ഒരുപക്ഷേ ഈ രാത്രിയിലെ അത്താഴത്തിന് അയാൾക്കും ആ നായക്കും അത് മതിയാകുമായിരിക്കും . കുതിരപ്പുറത്ത് റോന്തുചുറ്റുന്ന രണ്ട് വനിത പോലീസ് ഓഫീസർമാർ കടന്നുപോയി . അപരിചിതമായൊരു  നഗരത്തിൽ രാത്രി ഇറങ്ങിനടക്കുന്നതിൽ ഒട്ടും പ്രയാസം തോന്നുന്നില്ല . കൂടുതലും പുറമേനിന്നുള്ള സഞ്ചാരികളാണ് . എന്നെപോലെ ഉറക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട ചിലരെങ്കിലുമുണ്ടാവും അതിൽ .  യാത്രകളിൽ ഏറ്റവും കുറച്ചുറങ്ങുന്നതാണ് എന്റെ പതിവ് . നന്നായി മഞ്ഞുവീണു തുടങ്ങിയപ്പോൾ രാത്രിസഞ്ചാരം മതിയാക്കി മടങ്ങേണ്ടി വന്നു .  വിലപേശലില്ലാതെ അഞ്ചു യൂറോക്ക് ഒരു ടാക്‌സിക്കാരൻ  ഹോട്ടലിലെത്തിച്ചു .  ഒരു സ്വപ്നജീവിയെപോലുള്ള  അയാളുടെ മുഖം ഇന്ത്യൻ  എക്സ്പ്രസ്സ് എഡിറ്റർ രാജ്കമല്‍ ഝാ യെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു . 



പ്രസിദ്ധമായ പ്രാഗ്  കാസിലിലേക്കുള്ള യാത്ര അതിമനോഹരമായിരുന്നു . ഇരുവശങ്ങളിലും മഞ്ഞുവീണ മരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെയുള്ള യാത്ര ഫെയറി ടെയിലുകളിൽ വായിച്ചു മറിഞ്ഞ  കാൽപനിക കൊട്ടാരത്തിലേക്കുള്ള വഴികൾ പോലെ തോന്നിച്ചു  . ആ സങ്കൽപങ്ങളെ ശരിവെക്കുന്ന ഒന്നിലേക്കുതന്നെയാണ് എത്തിപ്പെട്ടതും . എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ കാസിലിന്റെ ശില്പഭംഗി അതിശയിപ്പിക്കുന്നതാണ് . ഗോത്തിക് വാസ്തുകലതന്നെയാണ് ഇതിലും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത് . ആയിരം വർഷങ്ങളുടെ കഥ  പറയുന്ന ഒരു സ്മാരകമിങ്ങിനെ നമ്മുടെ കണ്മുന്നിൽ നെഞ്ചു വിരിച്ചു നിൽക്കുകയാണ് . ഒരിക്കൽ അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലറും ഇവിടെ ഒരു ദിവസം താമസിച്ചിരുന്നു എന്ന് ചരിത്രം പറയുന്നുണ്ട് . ഒരുപക്ഷേ കാസിലിന്റെ മതിലുകൾ കയ്പോടെ ഓർക്കുന്ന സംഭവം അതുതന്നെയാവും . ചരിത്രം ചിലപ്പോൾ അങ്ങനെയാണ് . വേദനിപ്പിക്കുന്ന ചില കാര്യങ്ങളും അതിലേക്ക് എഴുതിച്ചേർക്കേണ്ടി വരാറുണ്ട് . അങ്ങനെയൊക്കെയാണ് ചരിത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതും . ഈ ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ സംഭവിച്ചുപോയൊരു ലോകമുണ്ടല്ലോ . ബൊഹീമിയൻ രാജവംശം തൊട്ട് ജീവിച്ചു മറഞ്ഞുപോയ മനുഷ്യരും നാഗരികതയും . ഇനി കടന്നു വരാനിരിക്കുന്നൊരു തലമുറക്ക് മുന്നിലും ചരിത്ര ഗവേഷണങ്ങൾക്കായി  പ്രാഗ് കാസിലിന്റെ ഗോപുരങ്ങൾ ഉയർന്നുതന്നെ നിൽക്കും . 




കാസിലിൽ നിന്നും കുറച്ചുമാറി വരിവരിയായി നിൽക്കുന്ന കുറെ വീടുകൾ കാണാം . അതിലൊന്നിന്റെ ചരിത്രം നിങ്ങളെ അവിടെ കുറച്ചുനേരം പിടിച്ചു നിർത്തും എന്നുറപ്പ് . ലോകത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരൻ കാഫ്ക ജനിച്ച വീടാണത് . ആ വീടിന്റെ നരച്ച ചുവരുകളിലേക്ക് നോക്കിനിൽക്കുന്ന നിമിഷങ്ങളിൽ പരിസരത്തിന് അക്ഷരങ്ങളുടെ ഗന്ധം വന്നുമൂടും . അകത്തേക്ക് കയറിയാൽ ലോകത്തെ വിസ്‍മയിപ്പിച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾ നമ്മെ വലയം ചെയ്യും . സങ്കടങ്ങൾ  നിറഞ്ഞ ഈ വീട്ടിലെ  ബാല്യമാണ് തന്നെയൊരു  എഴുത്തുകാരനാക്കിയതെന്ന്  കാഫ്ക തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട് . ഒട്ടും യോജിച്ചുപോവാത്ത അച്ഛനുമായുള്ള ജീവിതം . " നിങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് എന്റെ എഴുത്തുകളെല്ലാം ,  നിങ്ങളുടെ തോളിലിരുന്ന്  കരയാനാകാത്ത കാര്യങ്ങളെ കുറിച്ചാണ്    അവയിലോറി  നിലവിളിയായി കേൾക്കുന്നത്"  എന്ന് അച്ഛനുള്ള കത്തിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതായി വായിച്ചിട്ടുണ്ട് . . ഒരിക്കൽക്കൂടി  കൂടി ആ വീടിന്റെ അകത്തളങ്ങളിലേക്ക് നോക്കി . നിസ്സഹായനായൊരു കുട്ടിയുടെ ഏങ്ങലുകൾ കേൾക്കുന്നപോലെ . ഞാൻ കാസിലിന്റെ ചരിത്രം മറന്നു , അതിനകത്തെ ഗോത്തിക് ശില്പചാരുതയെ മറന്നു , ഗോപുരങ്ങളുടെ ഉയരങ്ങൾ മറന്നു . ഈ കൊച്ചുകൂരയിലേക്ക് കയറി വരുന്ന ഓരോ സഞ്ചാരിയും കാഫ്കയെ വായിച്ചവരാണ് . എങ്കിലും അവരെ വേട്ടയാടുന്നത് ആ കുട്ടിയാകും എന്നുറപ്പ് , കുറെ പെൺകുട്ടികൾ കയറിവന്നു . കാഫ്കയുടെ നിരവധി കാമുകിമാരുടെ മുഖം ഞാനവരുടേതുമായി ചേർത്തുവെച്ചു . പുറത്തിറങ്ങി മുന്നോട്ട് നടന്നാൽ താഴെ വെൽറ്റാവ നദി ഒഴുകുന്നത് കാണാം . ഉറക്കം വരാതെ ഏങ്ങിയേങ്ങി കരഞ്ഞിരുന്ന  രാവിലും പകലിലും ഒരു പക്ഷേ കാഫ്ക ഇവിടേക്ക് ഓടിവന്നിട്ടുണ്ടാവും . ഈ പുഴയെ  നോക്കി സങ്കടങ്ങൾ പറഞ്ഞുതീർത്തിട്ടുണ്ടാവും . ആ സങ്കടങ്ങൾ കേട്ടുമരവിച്ച വെൽറ്റാവ ഒരുനിമിഷം ഒഴുകാൻ മറന്നു കാണണം .


ചെക്കിലെ ദിവസങ്ങൾ അവസാനിക്കുകയാണ് . ഞാനൊരിക്കൽ കൂടെ വെൽറ്റാവയുടെ തീരത്തേക്കോടി . എനിക്കെന്തോ ഈ പുഴയോടൊരു പ്രണയം തോന്നിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു . ഇതിലെ സുന്ദരികളും സുന്ദരന്മാരുമായ അരയന്നങ്ങളോട് , ചാൾസ് ബ്രിഡ്ജിലെ പ്രണയസ്മാരകങ്ങളോട് , അവിടത്തെ തെരുവ് ഗായകരോട് . പുഴയിലൊരു ഒറ്റവഞ്ചിയിൽ ഒരാളിരുന്ന് ചൂണ്ടയിടുന്നു . ഞാനയാളുടെ മുഖത്തെ ഹെമിങ്‌വേയുടെ കിഴവനും കടലും എന്ന കഥയിലെ സാനിയാഗോയോട് ചേർത്തുവെച്ചു . എന്നാലും സാന്റിയാഗോയെ പോലെ ഒരു കാത്തിരിപ്പ് അയാൾക്കുണ്ടാവാതിരക്കട്ടെ . വെൽറ്റാവയിൽ സുലഭമായി കിട്ടുന്ന കാർപ്പ് മീനുകളാൽ അയാളുടെ ദിവസം ധാന്യമാവട്ടെ .


 അല്പസമയം കഴിഞ്ഞു ഓസ്ട്രിയയിലേക്ക് പോവുമ്പോൾ ഒരിക്കൽ കൂടെ വെൽറ്റാവ മുന്നിലെത്തി . അതിന്റെ തീരത്തിരുന്നു ഫ്രാൻസ് കാഫ്ക കരയുന്ന പോലെ . ഇനിയും പുറത്തുവാരാത്ത എത്രയെത കാഫ്കകഥകൾ ഉള്ളിലൊളിപ്പിച്ചാവണം വെൽറ്റാവ ഒഴുകികൊണ്ടിരിക്കുന്നത് ...!

Sunday, January 8, 2017

ബേഷ് ബർമാഗിലെ മഞ്ഞുപൂക്കൾ



മൈനസ് 2 സെൽഷ്യസിൽ ബാക്കു നഗരം തണുത്തു  വിറച്ചു നില്‍ക്കുമ്പോഴാണ് അസർബൈജാൻ തലസ്ഥാനത്ത് വിമാനമിറങ്ങുന്നത്. . മുഖത്തേക്ക് പാറി വീഴുന്ന ചെറിയ മഞ്ഞുപാളികൾ ഒരു പുഷ്‌പാർച്ചന പോലെ നഗരം ഞങ്ങളെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതായി തോന്നിപ്പിച്ചു  . കാസ്പിയൻ കടലും കടന്നെത്തിയ കാറ്റ് നഗരം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന  ഒലീവ്മരങ്ങളെ തഴുകിവന്ന് ഞങ്ങളെ  തൊട്ടു .

മഞ്ഞുകാലമെന്നാൽ പ്രണയമാണ് . ബാക്കുവിലെ തെരുവുകൾക്ക് പ്രണയത്തിന്റെ മണമാണ്. മേപ്പിൾ  - ചിനാർ മരങ്ങൾ അതിരിട്ട നിരത്തുകളിലൂടെ ആ ഗന്ധവും ശ്വസിച്ച് നടന്നു . മേപ്പിള്‍ മരങ്ങള്‍ ഇലപൊഴിക്കുന്നത് കാണാനെന്ത് ഭംഗിയാണ്! . കാലാകാലങ്ങളില്‍ പ്രണയിനികള്‍ കണ്ടുകൂട്ടിയ കാല്പനിക സ്വപ്നങ്ങളാവണം  മേപ്പിൾ -ചിനാര്‍ മരങ്ങള്‍ക്കിത്ര സൌന്ദര്യം.  പ്രാചീനതയുടെ  ഗാഭീര്യം നഗരത്തിന് കൂടുതൽ പ്രൌഢിയേകുന്നു . ഞാനീ നിരത്തുകളിൽ ആരെ തേടണംപഴയ സോവിയറ്റ് സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശിഷങ്ങൾക്കിടയിൽ  ദസ്തയേവിസ്കിയുടെ അന്നയെ തിരഞ്ഞു . ഒരു പൂക്കൂടയും പിടിച്ച് എനിക്കെതിരെ വരുന്ന അന്നയെ കൊഴിഞ്ഞു വീഴുന്ന മേപ്പിൾ ഇലകൾക്കിടയിലൂടെ ഞാൻ  കണ്ടു . അന്ന കൂടുതൽ സുന്ദരിയായിരിക്കുന്നു. എത്രയെത്ര ഋതുക്കളിലൂടെ പിറകോട്ട് പോയാണ്   ഈ നിമിഷം അന്നയെ പുനർജ്ജനിപ്പിച്ചത് . ചില പരിസരങ്ങൾ വരച്ചുകാട്ടുന്ന പ്രണയചിത്രങ്ങളാണത്.  സോവിയറ്റ് സ്മരണകളുടെ ചെറിയൊരു അംശം പോലും  ഉരുക്കിയൊലിക്കാൻ കാത്തിരിക്കുന്നൊരു മണ്ണിൽ പഴയ റഷ്യയുടെ അവശിഷ്ടം തേടുന്നത് ചരിത്രപരമായി ശരിയല്ലായിരിക്കാം . പക്ഷേ കാൽപ്പനികതളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സഞ്ചാരിക്ക് അതാവാം.



പോരാട്ടത്തിൻറെ തെരുവ് 

മാർട്ടിയർ ലെയിനു  മുന്നിലെത്തിയപ്പോള്‍ പൂക്കൾ വിൽക്കുന്നവർ ചുറ്റും കൂടി . മഞ്ഞിന് ഘനീഭവിച്ച ദുഖങ്ങളുടെ മുഖമുണ്ടെങ്കിൽ ആ ചരിത്രം നിങ്ങളെ ഇവിടെയെത്തിക്കുംകറുത്ത ജനുവരി എന്ന് പേരിട്ടു വിളിക്കുന്ന ഒരു പോരാട്ട ദിനത്തിന്റെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന ഓർമ്മയിലേക്ക് . അസർബയ്ജാൻ  കരഞ്ഞ ദിവസമാണത്. നൂറ്റിനാൽപതോളം സാധാരണക്കാർ സോവിയറ്റ് പട്ടാളത്തിന് മുന്നിൽ മരിച്ചുവീണ ദിവസം . ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യ മോഹങ്ങളെ ജ്വലിപ്പിച്ച സമരം . മാർട്ടിയാർ ലൈനിലെ സമര സ്മാരകത്തിനകത്ത് കെടാതെ കത്തുന്ന തീജ്വാലയുണ്ട് . അതിനൊരുവശത്ത്  മരിച്ചുവീണവരെല്ലാം അടുത്തടുത്തായി ഉറങ്ങുന്നു . അവരുടെ ചിത്രങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച ആദ്യത്തെ അസ്ഥിമാടം തന്നെ നമ്മുടെ ഉള്ളം ഉലക്കുമെന്നുറപ്പ് . അടുത്തടുത്തായുറങ്ങുന്ന ഇണകള്‍. . തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ മരണപ്പെട്ടതറിഞ്ഞു  ജീവൻ ഹോമിച്ച പ്രിയതമ . അവക്കൊരുമിച്ചു തന്നെ നിത്യനിദ്രയ്ക്കായി ഇടവുമൊരുങ്ങി .ഒരുപക്ഷേ ആ ഒരു സമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരേയൊരു സ്ത്രീയും അവരാകണം .രണ്ടും സമർപ്പണം തന്നെ . മാർട്ടിയാർ ലൈനിലെ തീജ്വാലകൾക്ക് ചൂട് കൂടുന്നു . ഈ ശവകുടീരത്തില്‍ കിടക്കുന്നവരുടെ സമരവീര്യം ഇപ്പോഴും തിളക്കുന്നുണ്ടാവണം . മറുവശത്ത് നിരയൊപ്പിച്ച് കായ്ച്ചുനിൽക്കുന്ന ഒലീവ് മരങ്ങൾ . യുദ്ധവും സമാധാനവും. ഇവിടെ നിന്നാൽ കാസ്പിയൻ  കടലിന്‍റെ മനോഹരമായ ദൃശ്യം അനുഭവിക്കാം. നഗരമിഴഞ്ഞു കടലിലേക്കിറങ്ങി ചെല്ലുന്നു. ഉപ്പുരസമുള്ള കാറ്റ്. അത് അസർബൈജാനികളുടെ കണ്ണീരിന്റെ ഉപ്പാണ് .  നമ്മളേയും ഒലീവ് മരങ്ങളേയും തഴുകി ആ കാറ്റ് പിന്നെ കബറുകളെ വലയം ചെയ്യും. അങ്ങനെ നമ്മളും ആ കറുത്ത ജനുവരിയുടെ ഓര്‍മ്മകളില്‍ ചാരും.




മുൾത്താൻ എന്ന വിശ്രമകേന്ദ്രം 
സിൽക്ക് റോഡിലൂടെ നഗരവും കണ്ടു നടക്കുമ്പോഴാണ് മുൾട്ടാൻ കാരവൻസെറായി ((multani Caravanserai) എന്ന ബോർഡ് ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടത് . മുൾട്ടാൻ എന്ന പേര് പാകിസ്ഥാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്  എന്നറിയാം; അതുകൊണ്ട്തന്നെ  ഈ നഗരവും അതുമായുള്ള ബന്ധം അറിയണമെന്ന് തോന്നി . പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ  മുൾട്ടാനിൽ നിന്നുള്ള കച്ചവടക്കാർ വിശ്രമിക്കുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു ഇത് .   എനിക്കത്ഭുതം തോന്നി . എത്ര ദൂരങ്ങൾ താണ്ടിയാവണം യാത്രാ സൗകര്യം പോലും പരിമിതമായ  ഒരു കാലത്ത് അവരിവിടെ എത്തിപ്പെട്ടത് ! . മറ്റൊന്നുണ്ട് , അന്നത് ഇന്ത്യയാണ് . വിഭജനം നടന്നത് പിന്നെയാണ് . മുൾട്ടാൻ ഇപ്പോൾ പാകിസ്ഥാനിലാണെങ്കിലും , ഈ ചരിത്രം ഇന്ത്യയുടേത്കൂടിയാണ് . ഈ ചിന്തകൾ , ഈ ചരിത്രത്തിന് മേലുള്ള എന്റെകൂടെ  അവകാശം  മാനസികമായി  സ്ഥാപിച്ചെടുത്തു .  ബാക്കുവിലെ പുരാതനമായ ഈ നഗരത്തിൽ അത്രയും പുരാതനമായ ഒരു ബന്ധത്തിന്റെ സ്മാരകം ,   ഒരു മാറ്റത്തിനും ഇടം കൊടുക്കാതെ മറ്റൊരു രാജ്യം അതേ  പേരിൽ സംരക്ഷിച്ചു നിർത്തപ്പെടുന്നു. ചരിത്രത്തോടും സംസ്കാരത്തോടുമുള്ള ബഹുമാനം കൂടിയാണത് . ഉള്ളിലേക്ക് കയറിയാൽ അധികം വിശാലതയൊന്നുമില്ലാത്ത ഒരു ഇടത്താവളം പോലെ. ഇപ്പോഴത് സഞ്ചാരികൾക്ക് കാണാനായി മാത്രമുള്ള ഒരു സ്മാരകം മാത്രമാണ് . വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ചിലപ്പോൾ ചായ കിട്ടാറുണ്ട് എന്നറിഞ്ഞു .  സമയം അനുവദിക്കുമായിരുന്നെങ്കിൽ , ഒരു വൈകുന്നേരം ഇവിടെ വന്നിരുന്ന് ഞാനൊരു ചായ കുടിച്ചേനേ  .  പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ഇന്ത്യൻ കച്ചവടക്കാരന്റെ  വേഷം മനസ്സിലണിഞ്ഞ്  ഓരോ തുള്ളി ചായയിലൂടെയും പഴയൊരു കാലത്തിന്റെ രുചി ഞാൻ ആസ്വദിച്ചേനെ . 

യാനാർ ദാഗിലേക്ക് 
യനാർ ദാഗിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ഗ്രാമങ്ങളുടെ ഭംഗിയും അറിയാം . നഗരത്തിന്റെ പകിട്ടിൽ ആകൃഷ്ടമാവാത്ത ഗ്രാമങ്ങൾ . വഴിയരികിലെല്ലാം പൂക്കൾ വിൽക്കുന്നവരെ കാണാം. തൊണ്ണൂറ് ശതമാനത്തിലധികവും മുസ്‌ലിംങ്ങളുള്ള രാജ്യമാണ് അസർ ബയ്ജാൻ . ഖാർസ്ഥാനുകളിലെ മീസാൻ കല്ലുകളിൽ മരിച്ചവരുടെ രൂപവും കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട് . പൂക്കൾ അർപ്പിക്കുവരേയും കാണാം . റഷ്യൻ സ്വാധീനമാണ് ഇതിന് പിറകിലെന്ന് എൽച്ചിൻ എന്ന ഗൈഡ് പറഞ്ഞു . ഔദ്യോഗികമായി ഒരു മതവും പ്രഖ്യാപിക്കാത്ത , പൂർണ്ണമായും സെക്കുലറായ ഒരു രാജ്യമാണ്  അസർബയ്ജാൻ . 

യനാർദാഗ് എന്നാൽ കത്തുന്ന പർവ്വതം എന്നാണർത്ഥം . കൃത്രിമമായ ഒരു സംവിധാനവും ഇല്ലാതെ പ്രകൃതിയിൽ നിന്നും മാത്രം വരുന്ന വാതകത്താല്‍ അടിഭാഗം കത്തികൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു . 1950  ൽ ഒരു ആട്ടിടയൻ അറിയാതെ തീ കൊളുത്തിയപ്പോഴാണ് ഇത് കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടത് എന്ന് പറയുന്നു . മേൽ ഭാഗത്ത് മഡ് വോൾക്കാനോ എന്ന് വിളിക്കുന്ന ചളി തെറിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ . താഴെ കെടാതെ കത്തുന്ന യനാർ ദാഗ്.. ബാക്കുവിലെ തണുപ്പിൽ  അവിടെ നിൽക്കുന്നത്  ആശ്വാസകരമായി തോന്നി. 



ബേഷ് ബർമാഗ് പർവ്വതങ്ങളിലൂടെ

കിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള സിയാസൻ ജില്ലയിലേക്കുള്ള യാത്രയിലാണ് ഞങ്ങൾ . അവിടെയാണ് ബേഷ് ബർമാഗ് പർവ്വതങ്ങൾ . അസർബയ്ജാനിലേക്ക് തിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ നോക്കി വെച്ചത് മഞ്ഞുമലകൾ എവിടെ ആയിരിക്കുമെന്നാണ് . നിറയെ മഞ്ഞുവീണുകിടക്കുന്ന മലക്ക് മുകളിലേക്ക് പോവാൻ ഞങ്ങളുടെ സാരഥി അലിയുടെ ബെൻസ് വാനിനും കഴിഞ്ഞില്ല . റഷ്യൻ നിർമിതമായ ചെറിയൊരു പഴയ ഫോർ വീൽ കാറിനേ മുകളിലേക്ക് പോവാൻ സാധിക്കൂ. പേരിന് കാറെന്നു പറയുമെങ്കിലും മൂന്നു പേർക്ക് മാത്രം യാത്ര ചെയ്യാൻ പറ്റുന്ന ആ വാഹനം മഞ്ഞുപാളികൾക്കിടയിലൂടെ കുതിച്ചു പായുന്നത് അത്ഭുതമുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നാണ് . മലയുടെ അടിവാരത്ത് മഞ്ഞിൽ ചവിട്ടി നടക്കുന്ന കുതിരകളും പക്ഷികളും എവിടെയോ കണ്ടു മറന്ന ഒരു ചിത്രം പോലെ അനുഭവപ്പെട്ടു . പിന്നെ അതിനെ വിട്ട് വീണ്ടും മുകളിലേക്ക്.  താഴേനിന്നേ കാണാം ഒരു മുസ്ലിം പള്ളിയുടെ ചെറിയ മിനാരങ്ങൾ. അവ മുകളിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു കൊണ്ടേയിരുന്നു . അതൊരു പ്രലോഭനം പോലെ ഉയരങ്ങൾ കീഴടക്കാൻ തുടങ്ങി.  മുകളിലെ കാഴ്ചകൾ അതിമനോഹരമാണ് .  നിലത്ത് ഉറച്ച് നിന്നില്ലെങ്കിൽ കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ ഇടറി വീഴും . ഒരു വശത്ത് കാസ്പിയൻ കടൽ. മറുവശത്ത് മഞ്ഞു മലകൾ, അതിമനോഹരമാണിവിടം. മഞ്ഞുരുകി വെള്ളം കാസ്പിയൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നത് മൂലം വെള്ളത്തിന്റെ അളവിലും മാറ്റമുണ്ടാകുന്നുണ്ട് എന്ന് ഒരു വായനയിൽ മനസ്സിലായി . കാസ്പിയൻ കടൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതൊരു കടലല്ല . 38000  സ്ക്വയർ കിലോമീറ്റർ വലിപ്പമുള്ള ഒരു തടാകമാണിത് . കാറ്റിന് ശക്തി കൂടി വരുന്നു . നിൽക്കുന്നത് കൂടുതൽ അപകടമാവുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പ്. മറ്റൊരു മനുഷ്യസാമീപ്യം പോലും കാണാത്ത ഈ മലമുകളില്‍ അടഞ്ഞു കിടക്കുന്ന പള്ളിയുടെ പടവുകളിലിരുന്ന് ഒരിക്കൽ കൂടെ ഈ കാഴ്ചകളെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് വലിച്ചടുപ്പിച്ചു . പിന്നെ ഒരു കൊച്ചു കുട്ടിയെ പോലെ മഞ്ഞിലൂടെ ഉരുണ്ട് താഴ്വാരത്തേക്ക് .


മഞ്ഞുയുഗവും  താണ്ടി   പഴയ വണ്ടിയിൽ വീണ്ടും   കൊച്ചു ഗ്രാമത്തിലെത്തി. വിശപ്പ് അതിന്റെ ഭീകരാവസ്ഥ കാണിച്ചു  തുടങ്ങിയിരുന്നു. വഴിയരികിൽ കബാബും ചപ്പാത്തിയും വിൽക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ തട്ടുകട . ഈ ചപ്പാത്തിയും കബാബുമാണ് കഴിച്ചതിൽ ഏറ്റവും രുചികരമായ ഭക്ഷണം എന്ന് തോന്നി  . ചപ്പാത്തിയും കബാബും ചവച്ച് ഞാനാ  മലമുകളിലേക്ക് നോക്കി നിന്നു . മഞ്ഞിൽ പൊതിഞ്ഞ ബേഷ് ബർമാഗ് പർവ്വതങ്ങൾ . മഞ്ഞുയുഗത്തിലൂടെ ഐസ് ഏജ് സിനിമയിലെ മന്നിയും സിഡും സ്ക്രാട്ടും ഡീഗോയും എല്ലിയുമെല്ലാം  വരിവരിയായി നടന്നുപോകുന്നത് പോലെ .  ആ ഓർമ്മകൾ കാസ്പിയൻ കടലും പർവ്വതങ്ങളും കടന്ന് ദുബായിയിൽ  എന്നെ കാത്തിരിക്കുന്ന കുട്ടികളിൽ  ചെന്നെത്തി . അവർക്കായി മഞ്ഞുവാരി ഞാനുണ്ടാക്കിയ ഒലാഫ് എന്ന കാർട്ടൂൺ കഥാപാത്രം ഇപ്പോഴും ആ മഞ്ഞുമലകളിൽ എന്റെ സ്നേഹത്തിൽ ഉരുകാതെ ഓടിക്കളിക്കുന്നുണ്ടാവും!



(മാധ്യമം വാരാന്തപ്പതിപ്പ് " സഞ്ചാരപഥങ്ങൾ " എന്ന സ്‌പെഷ്യൽ എഡിഷനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്)